Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովհաննէս Ա. Մանդակունի

317. Վահան Մարզպան

Որչափ ատեն տեւեց Անդեկանի մարզպանութիւնը դժուար է քաղել Փարպեցիին գրածէն։ միայն կ՚ըսէ թէ Անդեկան օրըստօրէ տեսանելով Վահանի ձիրքերը, եւ նկատի առնելով որ ամէն յաջողութիւն ի ձեռս նորա ամենայն դիւրաւ վճարի եւ անաշխատութեամբ, մտածեց, որ օգտակարագոյն պիտի ըլլար մարզպանութիւնն ալ սպարապետութեան հետ անոր յանձնել։ Այդ խորհրդով Տիզբոն դարձաւ, ամէն բան մանրամասնօրէն թագաւորին եւ աւագանիին ներկայեց, որ իր առաջարկին հաւանեցնէ։ դիտել տուաւ թէ Հայոց աշխարհն մեծ է, եւ թէ դուրսէն գացող Պարսիկ մը հազիւ թէ յամս երկուս եւ երիս կրնայ ճանաչել զիրս աշխարհին եւ զմարդիկ աշխարհին, իսկ բնիկը արդէն ամէն բան գիտէ։ Աւելցուց ալ որ Պարսիկ մարզպանը զԱրեաց տեառն ռոճիկ ուտէ, մինչ բնիկը զիւր տանն համբար ուտէ, եւ մարզպանին ընելիք ծախքը արքունի իրաց օգուտ լինի։ Այնչափ խօսեցաւ Անդեկան, որ վերջապէս ամէնքը համոզեց, Վահանի անունով մարզպանութեան հրովարտակ գրել տուաւ, եւ յատուկ դեսպանով ուղղակի Վահանի ձեռքը հասցուց։ Վահան պահ մը շուարեցաւ, եւ զխանդածութիւն Հայ մարդկան ճանաչելով ծանրանայր, սակայն ոչ վայել էր եւ ոչ ալ օգտակար էրզայն մերժել։ Դժուարին վայրկեանին մէջ, իբր ճշմարիտ բարեպաշտ, կը փութար անմիջապէս երթալ ի տունն Աստուծոյ։ Հնար չէր որ եղելութիւնը գաղտնի մնար, եւ բոլոր քաղաքին ժողովուրդը, ամէն աստիճանէ եւ ամէն հասակէ, զայն լսելով դիմեալ ընթանային յեկեղեցին։ Տարբեր էին զգացումները բազմութեան մէջ, վասնզի եթէ աստուածասէր բարեսիրաց եւ ողջախորհուրդ մտաց լուսահայեցաց համար՝ Վահանի պաշտօնը անսպառ ուրախութիւն կը պատճառէր, անդին խօթամտաց եւ խարդախաց կողմը, այսինքն ուրացութեամբ բախտ փնտռողներ եւ սուտ նախանձայուզութեամբ ուխտապահներու դէմ եղողներ,կը պատրաստուէին սուգ թախծալից եւ տրտմութիւնք անմխիթար ունենալ, մտածելով թէ ինչ վրէժխնդրութեան արկածներ կրնայ բերել իրենց գլխուն Մամիկոնեան Վահանը, մարզպանութեան եւ սպարապետութեան պաշտօնները միանգամայն ձեռք անցուցած ըլլալով, եւ Պարսիկ արքունիքին համակրանքն ու վստահութիւնը վայելելով։ Ընդհանուր եռանդին ժամանակ, մէջտեղ կ՚երեւէր մանդակունին, ինքն ալ այլյայլմէ եղած տեսեալ զանկարծելի աւետաւորութիւնն, եւ յատուկ գոհաբանական արարողութիւն մը կը կատարէր սաղմոսներով եւ խորհրդաւոր կարդացմունքներով, զոր օրինակ, Իսրայէլի ազատութիւնը Փարաւոնին ծառայութենէն, եւ Սողոմոնի թագաւոր հռչակուիլը։ Ինքն ալ բեմ բարձրանալով ի տեղի լսողութեան աստիճանին, գեղեցիկ եւ իմաստալից յորդորական մը կը խօսէր հաւաքեալ բազմութեան։ Այստեղ ալ Փարպեցին պզտիկ ակնարկ մը անգամ չունի, ուստից կարենանք հետեւցնել, թէ ինչչափ ատեն վարեց Անդեկան մարզպանութեան պաշտօնը, եւ թէ ե՞րբ հասաւ Վահանի ձեռքը մարզպանութեան հրովարտակը։ Անեցին իր հաշուով 507-ին կը դնէ Վահանի մարզպանութիւնը (ՍԱՄ. 72), որուն սխալ լինելը յայտնի է։ Բայց եթէ ինչպէս Քաղկեդոնի ժողովին թուականը պէտք կը լինի ուղղել, 473-ը 451-ի վերածելովե, ասկէ ալ 22 տարի պիտի զեղչենք, կ՚ունենանք 485 թուականը, որ յարմար կու գայ մեր ժամանակագրութեան կարգին, 485 գարունին սպարապետութիւնը եւ 485 աշունին վերջերը մարզպանութիւնը դնելով։

« 316. Վահան Սպարապետ   |   318. Մանդակունիին Ճառը »
© Gratun.org