Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովհաննէս Ա. Մանդակունի

320. Մանդակունիի Տարիները

Մանդակունիին կաթողիկոսութեան երկրորդ շրջանը պատմելէն առաջ, պէտք կ՚ըլլայ անոր տեւողութիւնը ճշդել։ Բոլոր պատմագիրներ եւ ցուցակագիրներ, երկու կատարելապէս որոշ հաշիւներ կու տան, կէսը 6 եւ կէսը 12 տարի դնելով Մանդակունիին կաթողիկոսութիւնը։ Քանի որ այդ երկու թիւերը անայլայլակ կերպով կը կրկնուին ընդհանրապէս, հնար չէ ոչ պատահական սխալանաց եւ ոչ թուանշան տառերու նմանութեան վերագրել այդ տարբերութիւնը, եւ ոչ ալ հնար է մին միւսին զոհելով մէկ կողմ թողուլ։ Մենք կը կարծենք թէ երկուքն ալ կ՚արդարանան՝ եթէ դիտենք, որ Մանդակունիին կաթողիկոսութիւնը իրապէս 12 տարի տեւած է, եւ հնար ալ չէ նուազագոյն միջոցի մէջ պարփակել անոր կրկին գործունէութիւնները. մին եկեղեցւոյ պաշտպանութեան համար Վահանեանց շարժումին ատեն, եւ միւսը՝ եկեղեցւոյ բարեկարգութեան համար խաղաղութիւնը տիրելէն ետքը. երբ իրեն ալ կաթողիկոսութիւնը պաշտօնական զօրութիւն ստացաւ պետական վաւերացմամբ։ Այդ վերջին պարագան տեղի ունեցաւ 484-ին մերձաւորաբար կամ 485-ի սկիզբները, երբ արդէն 6 տարի էր, որ 478-էն ի վեր Մանդակունին հայրապետութիւն կը վարէր Գիւտի մահուընէն ետքը։ Կը մնայ ուրեմն 484-էն ետքը 6 տարի եւս երկարել Մանդակունիին կաթողիկոսութիւնը, եւ 490-ին դնել նոր կեանքին եւ պաշտօնին վերջը։ Այս կերպով երկու հաշիւներն ալ արդարացած կ՚ըլլան, եւ լուծումն ալ ըստ ամենայնի կը համապատասխանէ արտաքին պատմութեանց ժամանակակցութեան հետ, որով մէկ կողմէ Լեւոնի կայսրութեան եւ միւս կողմէ Պերոզի եւ Վաղարշի թագաւորութեան հետ կապուած են Մանդակունիին գործերը։ Արդէն 484-ին վերջին օրերէն սկսած էր իրական խաղաղութիւնը Պերոզի մահուամբը, 485-ին սկիզբները Վահան սպարապետ եղաւ, եւ նոյն տարւոյ վերջերը մարզպան անուանուեցաւ. այդ միջոցին ալ կը սկսին Մանդակունիին բարեկարգական արդիւնքները, որոնցմով հայրապետաց շարքին մէջ Սահակի զուգակից մեծ անուն մը թողած է։

« 319. Նահատակներու Բազմութիւնը   |   321. Աթոռին Տեղափոխութիւնը »
© Gratun.org