Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովհաննէս Ա. Մանդակունի

323. Ծիսական Կարգեր

Բայց ուր աւելի կ՚երեւին Մանդակունիի գործունէութեան արդիւնքները, ծիսական գիրքերը եղած են, այնպէս որ Հայաստանեաց Եկեղեցւոյ այժմեան ծիսական կարգերը Մանդակունան կարգադրութիւններ կրնան կոչուիլ։ Սահակի եւ Մեսրոպի կարգադրութիւններ տակուին հաստատուն գործածութիւն չառած, վերահաս շփոթութիւններով խանգարուեցան, Յովսէփ անոնցմով զբաղելու միջոց չունեցաւ, Գիւտն ալ ընդարձակ պատեհ չգտաւ, ինչպէս եւ ինքն Յովհան իր առաջին շրջանին մէջ։ Միայն երկրին խաղաղելէն ետքը կրցաւ անոնց մտադրութիւն դարձնել, խանգարեալները վերանորոգել եւ պակասները լրացնել։ Իր անունը ժամագիրքին ճակատը (ԺԱՄ. 3) իբրեւ վերջնական կնիք է. Օձնեցին լոկ եղածը վերահաստատելու ջանք մը ունեցաւ, իսկ Շնորհալին երգելու եւ շարականներու յաւելուածներ ըրաւ, բայց ծիսական կարգերուն վերջնական ձեւը Մանդակունիին հաստատածը մնաց։ Ժամագիրքին մէջ ուղղակի իրեն կը վերագրուին Գիշերայինի Զարթուցեալքս քարոզը եւ Զքէն գոհանամք աղօթքը (ՕՁՆ. 28), եւ ճաշու երրորդ եւ վեցերորդ եւ իններորդ ժամերու աղուհացից մեծ քարոզներն ու աղօթքները (ԿԻՐ. 20), սակայն ուրիշներ ալ գրած պիտի ըլլայ։ Շարականներուն մէջ, միայն Հռիփսիմեանց համբարձին Յովհաննէս կաթողիկոսի կը վրագրուի, անորոշ թողլով Մանդակունին կամ Օձնեցին, բայց մենք կը կարծենք թէ պէտք է Մանդակունին ընդարձակ մասնակցութիւն ունեցած ըլլայ այդ փիւղին մէջ, որ իրմէ առաջ աւելի մշակուած չէր, եւ հին պատմութիւններ միմիայն սաղմոսներու երգերը կը յիշեն։ Ծիսարականի կանոններէն իրեն կը վերագրուին, կարգ մկրտութեան, որուն հետ պէտք է իմանալ դրոշմի կարգն ալ, սարկաւագի եւ քահանայի եւ եպիսկոպոսի ձեռնադրութիւն, օրհնութիւն եկեղեցւոյ, պատարագամատոյց Աթանասի հետեւողութեամբ (ԱՍՈ. 82), եկեղեցւոյ հիմնարկէք, ժամահարի օրհնութիւն, սկիհ եւ մազզմայի օրհնութիւն, գիրքի օրհնութիւն, խաչօրհնէք, պսակի կանոն (ԿԻՐ. 20) եւ կանոն ապաշխարող առնլոյ (ՀԻՆ. ԻԶ)։ Այսչափը որ յանուանէ յիշուած է, բանական կը լինի ըսել թէ ամբողջ Մաշտոցը Մանդակունիին ձեռքէն ելած է, որուն մէջ գլխաւոր մաս մը կը կազմէ թաղման կարգը։

« 322. Մանդակունի Կանոնները   |   324. Մատենագրական Արդիւնքը »
© Gratun.org