Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Բաբգէն Ա. Ոթմսեցի

336. Անաստասի Օրով

Զենոնի հենոտիկոնը իր նպատակին չծառայեց. երկու կողմերն ալ իրենց ուզածը չգտան անոր մէջ, նոյնիսկ գործակից հայրապետներն ալ իրենցներէն անարգուեցան, Ակակ երկաբնակ Քաղկեդոնիկներէն, եւ Պետրոս միաբնակ Եփեսոսականներէն։ Փելիքս Բ. , որ 483-ին Հռոմի հայրապետ եղաւ, եւ Հենոտիկոնով իր նախորդին Լեւոնի յիշատակը նախատուած կը նկատէր, Արեւելքի անհամաձայնութենէն օբտուելով, մասնաւոր ժողովով մը 484-ին մերժեց Հենոտիկոնը եւ դատապարտեց անոր ձայնակից եղող Ակակ եւ Պետրոս հայրապետները, որով Արեւելքի եւ Արեւմուտքի մէջ խզում մըն ալ սկսաւ, եւ 35 տարի տեւեց մինչեւ 519։ Զենոն գէշ աղէկ քաշռտեց իր կայսրութեան օրերը, մինչեւ իր մահը, 491. միշտ երկու կողմերուն ալ զինքն մօտ ցուցնելով, բայց իրօք Քաղկեդոնի կողմը տկարացնելով, հիմնուելով միշտ Նեստորականանց եւ Քաղկեդոնականաց վարդապետական նմանութեան եւ մերձաւորութեան վրայ։ Այդ պատճառով Եդեսիոյ Նեստորական կեդրոնն ալ հրամայեց ցրուել 487-ին։ Նեստորականներ պարտաւորուեցան կեդրոննին Պարսից տէրութեան ներքեւ հաստատել, ուր Վաղարշկանուխէն քրիստոնէից ազատութիւն տալու սկսած էր, եւ աւելի հեշտ գտած էր Յոյներէ հալածուած քրիստոնեաները քաջալերել։ Անաստաս Ա. , որ Զենոնի յաջորդեց անոր այրիին հետ ամուսնականալով, յայտնապէս Հակաքաղկեդոնիկներուն կողմը եղաւ։ Թէպէտեւ կ՚ուզէր Հռոմի հետ խզումը վերջացնել, բայց չէր կրնար անոր պայմանները ընդունիլ։ Միւս կողմը ժամանակին աւելի բանիմաց եւ հմուտ անձերը Քաղկեդոնի ժողովին դէմ էին, եւ սա իրեն համրա կարող պաշտպան մը չունէր։ Արեւելքի եպիսկոպոսներ ընդհանրապէս անոր հակառակ էին, եւ միայն մայրաքաղաքին մէջ փորձեր եղան կայսրը Քաղկեդոնիկներուն կողմը ձգելու (ՄԻՆ. 335)։ Բայց Անաստաս իր համոզումէն ետ չկեցաւ, 506-ին նոր հրովարտակ մըն ալ հանեց, որով կը հաստատէր Զենոնի Հենոտիկոնը, մերժելով զտումարն Լեւոնի եւ զժողովն Քաղկեդոնի, եւ նզովելով բոլոր հերետիկոսութիւնները եւ անոնց պետերը, այսինքն զՊօղոս Սասոստացի, եւ զԴիոդորոս, եւ զԹէոդորոս, եւ զՆեստորիոս, եւ զԹէոդորետոս, եւ զՂութարիս, եւ զԱնդրէաս, եւ զՀիբաս, եւ զԿիւրէ, եւ զՅովհան եգեացի, եւ զԲարծումա, եւ զԱկակ Պարսիկ, եւ զԱպողինարիոս, եւ զԵւտիքոս, եւ զՍաբելիոս, եւ զԱրիոս, եւ զԵւնոիոս, եւ զՄակեդոնիոս, եւ զՄանի, եւ զՄարկիոն, ԶԲարդեծուն (ԹՂԹ. 277)։ Երբոր Անաստասի հրովարտակը կը հրապարակուէր, 18 տարի էր որ նեստորականութիւնը Պարսկաստանի մէջ պաշտօնական պաշտպանութիւն գտած էր, եւ բաւական ալ զօրութիւն էր ստացած, որով ձեռնհաս կ՚ըլլար նեղութիւն պատճառել նախապէս Պարսկական գաւառներու մէջ գտնուող քրիստոնեաներու, որք ամուր էին Եփեսոսական դաւանութեան վրայ։ Միւս կողմէն Նեստորական վարդապետներուն քարոզութիւնները, եւ Քաղկեդոնի որոշումները իբր փաստ գործածելնին, միտքերու շփոթութիւն կը պատճառէր, եւ դաւանական խնդիրներու ասպարէզ կը բնար։ Վաղարշ թագաւոր մեռած էր Նեստորականներու վերջնական կերպով Պարսկաստանի մէջ հաստատուելէն քիչ ետքը, բայց իր յաջորդը Կաւատ, Պերոզի որդին, միեւնոյն ուղղութեամբ կը գործէր, 488-ին թագաւորական գահը բարձրանալէն ի վեր։ Այստեղ պէտք է յիշենք թէ նոր քննադատներ, նոյնիսկ դրամներու ուսումնասիրութեանց վրայ հիմնուելով հաստատած են, թէ Կաւատ իբր օրինաւոր թագաւոր, իր տարիներուն մէջ համրած է իր եղբօր Ջամասպի բռնակալութեան միջանկեալ չորս տարիները (ՆՕԼ. 427), որով իր 18-րդ տարին պէտք է նոյնացնել 506 թուականին հետ։

« 335. Զենոնի Հենոտիկոնը   |   337. Վահանի Ժամանակը »
© Gratun.org