Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Բաբգէն Ա. Ոթմսեցի

346. Գրիգորիսի Նշխարքը

Ժամանակակից դէպքերէն յիշատակութեան արժանի կը սեպենք Գրիգորիսի Աղուանից կաթողիկոսի եւ Լուսաւորչի թոռին նշխարքներուն յայտնուիլը, որուն նահատակութիւնը պատմած ենք իր կարգին (§ 96)։ Մեր Եկեղեցին յատուկ տօնական յիշատակ մը նուրած է այդ յայտնութեան (ՏՕՆ. 241), եւ հարկ է որ պարագաներն ալ ծանօթացնենք։ Աղուանից ապաշխարող թագաւոր Վաչէէ (§ 285) ետքը, նորէն հալածանք եւ նեղութիւն պատեցին Աղուանից երկիրը, այնպէս որ Վաչագան ալ՝ Վաչէի որդին, կեղծուրացութեան կը պարտաւորուէր (ԿԱՂ. Ա. 132), նման մեր Վահանին, եւ զերեսուն ամ անտէրունջ կը մնար երկիրը, առանց իր ազգէն եւ իր հաւատքէն գլուխ ունենալու (ԿԱՂ. Ա. 131)։ Երբ Վաղարշի թագաւորութեան սկիզբը (§ 313) կրօնքի ազատութիւն տրուեցաւ, Աղուանք ալ օգտեցան նոյն օրէնքէն, եւ Վաչագան, Վաչէի եղբօրորդին, քրիստոնէութեան դառնալով, Աղուանից թագաւոր եղաւ, 485-ին կամ քիչ ետքը, եւ ամէն կերպով աշխատեցաւ քրիստոնէութիւնը վերանորոգել եւ պայծառացնել իր երկրին մէջ, իրեն օգնական ունենեալով Շուփհաղիշէ կաթողիկոսը (ԿԻՐ. 98)։ Վաչագանի մեծ բաղձանքներէն մին եղաւ Աղուանից նախկին առաքելաշաւիղ հայրապետներուն նշխարքները գտնել, եւ անոնց փառաւորութեամբ քրիստոնէութիւնը զօրացնել։ Արդէն Մանդակունիէն խնդրած էր Հայոց լուսաւորիչներուն Գրիգորի եւ Հռիսիմէի եւ Գայիանէի մասունքները, եւ նա ալ յղած էր Դարահոճեցի Մատթէոս երէցի ձեռօք (ԿԱՂ. Ա. 158)։ Ցռի գիւղացի Յակոբ երէցի մըն ալ տեսիլքով, եւ տանուտէր Խոճկորիկ նախարարին ձեռքով նոյն գիւղին մէջ յայտնուած էին Յովհաննէս Մկրտիչի հօր Զաքարիայի եւ Պանդալէոն բժիշկի նշխարքներէ մասունքներ, զորս Գրիգորիս ժամանակին բերած եւ անդ պահած կ՚ըսուէր (ԿԱՂ. Ա. 151)։ Վաչագան մեծահանդէս թափօրով եւ հանդէսներ կազմելով, եւ այս նշխարքներն ալ մէկտեղ տանելով Ամարաս գնաց, ուր ժամանակին թաղուած էր Գրիգորիս հայրապետը (§ 98)։ Շատ արարողութիւններէ եւ աղօթքներէ ետքը, նոյնինքն Վաչագան, եւ Յովէլ սարաւագի եւ Յովէլ երէցի մը տեսիլներով, Ամարասի մօտ Քարուէծ գիւղի գերեզմաններուն մէջ կը յաջողէին որոշել Գրիգորիսի գերեզմանը, ուսկից անուշահոտ բուրում մը կը հաստատէր սուրբին ոսկորներուն ստուգուիւնը (ԿԱՂ. Ա. 156-179)։ Միեւնոյն ժամանակին տեղի ունեցաւ Եղիշէ առաքելոյն ոսկորներուն ալ յայտնուիլը, որոնք պիտի գտնուէին Զերգունի դաշտը գուբի մը մէջ (§ 16)։ Վաչագան զգուշութեամբ հանել տուաւ այնտեղ գտնուող ոսկորները, բայց շատ էին եւ հանեալ կուտեցին շեղջս շեղջս, եւ աղօթքի դիմեցին սուրբին ոսկորները ճանչնալու համար։ Ասոր վրայ ել հողմ ուժգնակի, բոլոր շեղջակուտեալ ոսկորները ցրուեց, եւ միայն փոքրիկ մաս մը մնաց անշարժ, որոնք սորբին ոսկորները ճանչցուեցան եւ պատուով զետեղուեցան (ԿԻՐ. 97), իսկ գլուխը Ուռեկան գիւղը տարուեցաւ Ստեփանոս քահանայի ձեռքով (ԿԱՂ. Ա. 96)։ Գրիգորիսի նշխարաց յայտնութիւնը մերձաւորաբար կը. դրուի 480-ին, բայց որոշակի ճշդել դիւրին չէ. ամէն առթի մէջ Բաբգէնի առաջին տարիներուն մէջ պէտք է նշանակել։

« 345. Բաբգէնի Մահը   |   347. Վաչագանի Կանոնները »
© Gratun.org