Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սամուէլ Ա. Արծկեցի

349. Մժէժ Մարզպան

Քաղաքական կացութեան մասին ալ շատ գրելիք չենք գտներ։ Պարսիկ մարզպան ունենալու վրայ, Կաւատի գրած վստահութիւնը չարդարացաւ, գլխաւորապէս երկրին զինուորական պաշտպանութեան կողմէն, որ պետական շահերու գլխաւորն էր։ Բուրղան ինքն ալ, որ իբր անպիտան եւ անարի կը ներկայացուի (ՉԱՄ. Բ. 236), չկրցաւ արդիւնք մը ցուցնել, երբ 515-ին Հոները Կովկասի շղթան անցնելով յարձակեցան Պարսկական գաւառներու վրայ, առանց զօրաւոր դիմադրութիւն գտնելու (ԼՊԱ. 496)։ Բայց երբ հասան հրաւային Հայաստանի լեռնական գաւառները, Խոյթի եւ սասունի կողմերը, ՄԺԷԺ Գնունի տեղացի գունդերու խլուխը անցած, կարող եղաւ ասպատակին դէմ ելնել, եւ ոչ միայն անոնց յառաջացումը արգելուլ, այլեւ կորակոր ետ մղել եւ երկրին ապահովուիւնը պաշտպանել։ Այդ պարագան յորդորեց Կաւատը նորէն Հայու յանձնելու Հայոց մարզպանութիւնը։ Բուրղան ետ կաչուեցաւ, եւ Մժէժ Գնունի անոր յաջորդեց, հաւանաբար 517-ին (ՉԱՄ. Բ. 237)։ Ամէն առթի մէջ Բուրղարնի տրուած չորս տարիները (ԿԻՐ. 23) քիչ մը երկարելու պէտք կը զգացուի, Վարդի եւ Մժէժի միջեւ եղած միջոցը լրացնելու համար։ Սամուէլ բախտաւոր եղաւ Հայ մարզպանի հետ գործ ունենալով, որով եկեղեցական գործերը կը դիւրանային։ Սակայն միւս կողմէն ընդհանուր խաղաղութիւնը խանգարեցաւ, երբ 518-ին Յուստինոս Ա. յաջորդեց անաստաս կայսեր, սկսաւ թշնամութիւններ յուզել Պարսից դէմ, ուզելով Կողքիսի եւ Վրաստանի կողմերը ընդարձակել իր ազդեցութիւնը։ Միջագետքէն ալ պատերազմ բացաւ Պելիսարիոսի հրամանատարութեամբ։ Թէպէտ մեծ ճակատամարտեր տեղի ունեցան, բայց Հայաստան ուղղակի պատերազմի ասպարէզ չէր։ Ինչ ալ ըլլար, չէր կրնար չզգալ երկու պետութեանց մէջ մղուած հակառակութեանց ձախորդ հետեւանքները։ Հաշտութեան բանակցութիւններ սկսան 515-ին, սակայն անոնց վերջը չկրցաւ տեսնել Սամուէլ։ Բանակցութիւններն ալ ելք չունեցան, վասնզի 527-ին Յուստինոս վախճանեցաւ եւ Յուստինիանոս յաջորդեց։

« 348. Նախընթացը և Ընտրութիւնը   |   350. Յուլիանեանք և Սեւերեանք »
© Gratun.org