Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սամուէլ Ա. Արծկեցի

350. Յուլիանեանք և Սեւերեանք

Սամուէլ օրով նոր դաւանական խնդիրներ յուղուեցան կայսրութեան սահմաններուն մէջ, եւ նոյն իսկ միաբնակ դաւանութեան մէջ բաժանում պատճառեցին։ Հակաքաղկեդոնիկ գրութեան զօրաւոր պաշտպաններէն մէկն էր Յուլիանոս եպիսկոպոս Հալիկառնասի, որ է այժմեան Պօտուրումը, եւ Անաստասի օրով ազդեցիկ դիրք կը գրաւէր։ Սեւերոս Սոզոպոլսեցին ալ, զանազան աղանդներու ծառայելէն ետքը, հակաքաղկեդոնական գրութեան ջատագով եղաւ Կոստանդնուպոլսոյ մէջ, եւ Անաստասի համակրութեան արժանանալով Անտիոքի պատրիարք անուանեցաւ 512-ին։ Երկուքն ալ աչքառու դիրք ունենալնուն, առաջին աքսորուողներէն եղան, երբ Յուստինիանոս 518-ին Քաղկադոնի ժողովին պաշտպանութիւնը ձեռք առաւ, եւ անոր հակառակորդները հալածեց։ Երկու աքսորեալներ միանգամայն գտնուեցան Աղեքսանդրիա, եւ թէպէտ կացութեամբ բախտակից եւ վարդապետութեամբ դաւանակից, իրարմէ զատուեցան Քրիստոսի մարմինին բնական վիճակը ճշդելու մէջ։ Յուլիանոսի կարծիքով Քրիստոսի մարմինը, որչափ ալ բուն մարկային մարմին էր, բայց ի հարկէ չէր ենթարկուեր բոլոր մարմնական կարիքներու եւ կիրքերու, ինչպէս են քաղց ու ծարաւ, քուն ու յոգնութիւն, քրտինք ու արցունք, այլ այդ ամէնը կը կրէր ի կամաց։ Սեւերոս ընդհակառակն կը կարծէր թէ Քրիստոս ամէն մարմնական կարիք ու կիրք կը կրէր ի հարկէ, ըստ ամենայնի հաւասար ամէն մարդ անհատի, առանց որոյ իսկապէս մարդացեալ չէր ըլլար։ Վիճուած տարբերութիւնը իրեն հիմը կ՚ունենար Քրիստոսի մարմինին ապականացու ըլլալուն կամ չըլլալուն վրայ, որովհետեւ բոլոր մարմնոյ կարիքներ՝ կերպով մը մարմնոյ ապականութեան կը վերածուին, եւ այս տեսակէտէ ապականացու կամ ապականելի բառը, իբրեւ որոշիչ բառ ընդունուեցաւ, եւ Յուլիանեանք կոչուեցան Անապականական, ինչպէս Սեւերեանք՝ Ապականական ըսուեցան։ Խնդիրը հետզհետէ ճիւղաւորուեցաւ, եւ շատեր պզտիկ տարբերութիւներ դնելով իրենց բացատրութեանց մէջ տասնէ աւելի դրութեանց եւ վարդապետութեանց անուններ ստեղծեցին։ Խնդիրը ծայրայեղութեան տանողներ, Յուլիանոս անապականելիութիւնը մինչեւ երւութականութեան տարին, ըսելով թէ լոկ առերեւոյթ եւ ոչ իրական էր Քրիստոսի կրածը։ Իսկ Սեւերեանք ապականելիութիւնը մինչեւ աստուածաչարչարութեան հասցուցին, պնդելով թէ աստուածային բնութիւնն ալ չարչարելի դարձաւ ընութեանց միաւորոթեամբ։ Երկու գրութիւններն ալ Ասորւոց մէջ ընդարձակ տարածում ունեցան, Յուլիանեանը իբր աւելի մերձաւոր միաբնակ ուղիղ վարդապետութեան, եւ Սեւերեանը իբր աւելի ընտանի Անտիոքի եկեղացւոյն։ Հետեւաբար երկու դրութեանց վէճերն ալ զօրացան, բայց Սամուէլի օրով անոնց արձագանգը Հայերուն չհասաւ եւ խնդիրի նիւթ չեղաւ, ինչ որ ճշմարտուեցաւ աւելի անագան։ Ըստ այսմ ոչ միայն Նեստորական եւ Քաղկեդոնական, այլեւ Յուլիանեան եւ Սեւերեան խնդիրներով ալ պարտաւորուեցան զբաղիլ Հայոց հայրապետները։

« 349. Մժէժ Մարզպան   |   351. Ընտրութիւնն ու Գործը »
© Gratun.org