Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ներսէս Բ. Բագրեւանդացի

368. Մեղադրութեան Թուղթը

Ժողովը գումարուած է Դըւնայ Ս. Գրիգորի կաթողիկէի մէջ, որով Սրբոյն Գրիգորի ժողով ալ կոչուած է այն Ներսէսի թուղթին մէջ (ԹՂԹ. 71)։ ժողովի գումարմն հրաւէրը աւելի կանուխ եղած է, բայց որեւէ պատճառով մը եպիսկոպոսներ յապաղած են հաւաքուիլ, անոր համար Ներսէս ծանր ոճով թուղթ մեղադրութեան կը գրէ ուշացող եպիսկոպոսներուն, որոնց թէպէտ, կ՚ըսէ, ի ձեռն գրոյ հրաման արարաք, փութապէս ի Դուին ի սուրբ եկեղեցիս ժողովելոյ (ԹՂԹ. 70), սակայն հեղգացեալ սպուժեցէք, ձեր զմարմնոց հեշտութիւն կարեւոր համարլով, որոց յոյժ մեղադիր եմք (ԹՂԹ. 71)։ Մեղադրութեան թուղթը ուղղուած է յանուանէ, Գրիգոր Արծրունեաց, Սահակ Ռշտունեաց, Սողոմոն Մոկաց, Քրիստափոր Պալունեաց, Միքայէլ Զարեհաւանի, Աստուածատուր Բժնունեաց եւ Թադէոս Մեհնունեաց եպիսկոպոսներուն, ամէն ալ հարաւային գաւառներու եպիսկոպոսներ, որք թերեւս ընդհանուր դժուարութեան կամ եղանակաց խստութեան հանդիպեցան, սակայն Ներսէս չքմեղանք չ՚ընդունիր, եւ մարմնոյ հեշտութեան կը վերագրէ անոնց յապաղումը։ Մեղադրութեան գիրը կաթողիկոսին հետ ստորագրած են Մերշապուհ Տարոնոյ, Գրիգոր Մարդպետական, Պարգեւ Հարքայ, Տիրիկ Բագրեւանդայ, Գրիգոր Բասենոյ, Պետրոս Սիւնեաց, Մաշդոց Խորխոռունեաց եւ Խոսրով Ամատունեաց եպիսկոպոսները, որք կամ մնայուն խորհրականներ են եղած հայրապետանոցի մէջ, կամ մօտաւոր վիճակներէ եկած։ Ասոնց մէջ յատուկ մտադրութեան արժանի են երկուքը։ Առաջինն է Մերշապուհ, որ Տարոնոյ եւ Մամիկոնէից եպիսկոպոս տիտղոսը կը կրէ, եւ որուն անունը անբաժան կերպով միացած է կաթողիկոսին անուան հետ, թէ Աբդիշոյի ձեռնադրութեան եւ թէ Դըւնայ ժողովին բոլոր գիրերուն մէջ։ Մինչեւ իսկ Ասորւոց (ԹՂԹ. 52) եւ Աբդիշոյի (ԹՂԹ. 62) գիրերն ալ Ներսէսի եւ Մերշապուհի միացեալ հասցէին ուղղուած են, եւ նոյնիսկ ժողովական կանոնները Ներսէսի եւ Մերշապուհի անունով մակագրուած են (ԿԱՆ. 71)։ Մերշապուհի անունը Ներշապուհ ալ գրուած կը գտնենք (ԱՍՈ. 83), եւ դժուար է որոշել, թէ միեւնոյն անունը երկու կերպով ալ կը գործածուէր, թէ ոչ գրչագիրնեու սխալանք մըն է։ Տարոնոյ եպիսկոպոսի մը, հայրապետանոցի դրացին չըլլալով ալ՝ վայելած գիրքը, պէտք է իբր անձնական արժանեաց փաստ սեպել, կամ Մերշապուհը իբր կաթողիկոսական տեղակալ ընդունիլ։ Միւս նշանաւոր անձնաւորութիւնն է Պետրոս Սիւնեաց եպիսկոպոսը, Սիւնեաց քերթողական դպրոցին աշակերտ, ինքն ալ քերթողահայր եղած, զոր Օրբէլեան կ՚անուանէ՝ քաջ հռետոր եւ անյաղթ փիլիսոփայ, լի իմաստութեամբ եւ կատարեալ առաքինութեամբ, նախաթոռ վարդապետաց Հայոց, քերթող եւ թարգմանիչ (ՕՐԲ. Ա. 131)։ Պետրոսի կը վերագրուին թարգմանութիւններ եւ ճառեր եւ մեկնութիւններ եւ Քաղկեդոնականաց դէմ գրուածներ։ Գիրք Թղթոցին մէջ կը գտնուի Պետրոսի իբր հեղինակաւոր վաւերագիր հակաքածոյին անցած է, եւ յոմանց սոյն Պետրոսին վերագրուած է, բայց մեր կարծեօք ուրիշ Պետրոսի մը գրուած կ՚երեւի։ Իսկ Սիւնեաց դպրոցը թարգմանչաց դարէն սկսելով եղած է Հայ ուսումնականութեան կեդրոն մը, ուսկից ելած են նշանաւորագոյն վարդապետներ, իբր սեփական պատուոյ կոչում առնելով քերթող եւ թարգմանիչ անունները։ Ասոնց կարգէն է Պետրոս Սիւնեցի, որ Ներսէսի ձեռնադրուած է, իններորդ եպիսկոպոս Սիւնեաց (ՕՐԲ. Ա. 131) Լուսաւորչի ժամանակէն սկսելով։ Ասոնցմէ յիշեցինք արդէն Անանիան, եւ Մուշէն, եւ Երիցակը։ Պետրոս յաջորդեց Մակարի, շուրջ 550ին, եւ Դըւնայ ժողովին մէջ աւելի փայլողներէն մէկը եղաւ, եւ իր անունն ալ Ներսէսի ու Մերշապուհի հետ յատուկ յիշատակութեան արժանացաւ միաբանութեան ուխտագիրին (ԹՂԹ. 72), եւ ուրիշ գրուածներու մէջ (ԹՂԹ. 76)։

« 367. Դըւնայ Ժողովը   |   369. Ուխտ Միաբանութեան »
© Gratun.org