Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ներսէս Բ. Բագրեւանդացի

369. Ուխտ Միաբանութեան

Մեղադրութեան գիրը մեծ արդիւնք ունեցած չէ, եւ ժողովը հաւաքուած է 18 եպիսկոպոսներու ներկայութեամբ։ Ասոնցմէ 7-ը մեղադրութեան գիրին ստորագրողներն են, Ամատունեաց եպիսկոպոսէն զատ, 10 մեղադրեալներէն 3-ը եկած են, Արծրունեաց եւ Պալունեաց եւ Մեհնունեաց եպիսկոպոսները, 8 հատ ալ ասոնցեմէ դուրս են, Ներսէս Մարդաղւոյ, Վաղոտ Արշամունեաց, Մարկոս Բագրեւանդայ, Յոհան Ապահունեաց, Յովնան Վանանդայ, Հաւուկ Արշարունեաց եւ Յոյս Գողթան եպիսկոպոսները, որոնց հետ է նաեւ Աբդիշոյ Ասորեաց ուղղափառաց եպիսկոպոսը։ Աւելի բազմաթիւ են նախարարներուն անունները, որոնք ժողովին մասնակցած եւ որոշմանց ոյժ տուած են, եւ նկատելի է որ անոնց մի մասը՝ փոխանակ իր նախարարական ցեղին՝ պարզ հայրանունով յիշուած են։ Նախարարութեան անունով յիշուածներն են, Համազասպ Մամիկոնեան, Գարջոյլ Խորխոռունի, Աստուածատուր Վանանդեցի, Գնեալ Գնունի, Վարազ Գաբեղեան, Գրիգոր Աբեղեան, Մերշապուհ Շինական, Համազասպ Ձիւնականեան, Աստուածատուր Հանունի, եւ Մանուէլ Սպանդունի։ Իսկ հայրանունով յիշուած են սպարապետ Սամէլ Արտաւազդեան, Գրիգոր Հմայեակեան, Սահակ Վարդանեան, Դատոյ Գարջոյլեան, Գրիգոր Վասակաեան, Զօրակ Գազաւոնեան, Յոհան Յոհանեան, Վարդան Մուշեղեան, Սահակ Հմայեակեան, Աշոտ Վարազտիրոցեան, Մուշեղ Հմայեակեան, Վրիւ Արտաշիրեան, Աստուածատուր Արշաւիրեան, Սամուէլ Մամական, Վարդ Հմայեակեան, Ներսէս Սամսոնեան, Վարդ Մամական, Արտաւազդ Մամական, Հմազասպ Սահակեան, Սահակ Մանուէլեան, եւ Վարդան Մուշեղեան։ Իսկ Վարազ մը եւ Համազասպ մըն ալ անունով յիշուած են։ Նախարարներուն շատութիւնը տրուելիք որոշման արտաքին գործադրութեան պէտք ունենալէն յառաջ եկած է, եւ այդ պատճառով ըսուած է, թէ ոչ ոք արտաքոյ մնաց յաշխարհականաց ի յայս կամաւոր գործոյ (ԹՂԹ. 74)։ Ժողովը կը յայտնէ, թէ քանդեալ աւերեցաք զտեղի ապաւինի անօրէնութիւն նոցա (ԹՂԹ. 73), այսինքն է Նեստորականներուն կեդրոնն եղող Մանաճիհր Ռաժիկի վանքը, ինչպէս որ կը բացատրէ Օրբէլեան ալ (ՕՐԲ. Ա. 132)։ Ժողովը միանգամայն հրամայեց անոնց հետ վիճաբանութեան իսկ չմտնել, այլ հեռանալ ի նոցանէ արդարեւ որպէս ի թշնամեաց Քրիստոսի Աստուծոյ, եւ նզովք կարդաց ամէն անոնց՝ որ Նեստորականներուն կը հետեւին, եթէ ի կաթողիկոսաց ոք իցէ, եթէ յեպիսկոպոսաց, եթէ ի քահանայից, եթէ յիշխանաց, եթէ յայլ ժողովրդականաց (ԹՂԹ. 74)։ Նկատողութեան արժանի է կաթողիկոսն ալ ժողովրդականի հետ միասին յիշելը, որ Հայոց Եկեղեցւոյն ըմբռնման լուսաւոր եւ լուսամիտ յայտարարն է։ Անգամ մըն ալ կը կրկնենք, թէ այդ ժողովական գրութեան մէջ, որ Ուխտ միաբանութեան Հայոց աշխարհիս մակագրուած է, բնաւ Քաղկեդոնի եւ բնութեանց խնդիրին ակնարկ մը չկայ, եւ չենք գիտեր թէ ուստի եւ ինչպէս քաղած են ուրիշներ քաղկեդոնական դաւանութեան մասին մանրամասնութիւնները, զորս կը վերագրեն Խոսրովի 24-րդ տարին Ներսէս կաթողիկոսի գումարած ժողովին, որ միեւնոյն վերոյիշեալ Միաբանութեան ուխտին ժողովն է։ Պէտք չէ նկատողութենէ վրիպեցնել, որ տարի մը առաջ տեղի ունեցած էր Կոստանդնուպոլսոյ ժողովը, ուր քաղկեդոնեան վարդապետութիւնը, նշանաւոր այլայլութիւն մը կրած էր (§ 366), բայց կարծես թէ Դըւնայ ժողովը անկէ ալ տեղեկութիւն չունի, որ եւ ոչ հեռաւոր ակնարկ մը կ՚ընէ այս մասին։

« 368. Մեղադրութեան Թուղթը   |   370. Ներսէսի Կանոնները »
© Gratun.org