Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Յովհաննէս Բ. Գաբեղեան

374. Նախընթացն Ու Ժամանակը

Յովհաննէս Բ. ի ծննդավարաը նշանակուած է Գաբեղեան, այժմ Կաղզուան գաւառի Սիւնձեղուն դիւղը, եւ այս կը կարծենք տեղական անունին լաւագոյն ընթերցուածը, Սիւնձեղուան, Անծեղուան, Ձեղուան, Սիւնձեղ, եւ Սինեղ տարբերեալ գրութեանց մէջ։ Գիւղէն աւելի գաւառին անունը գործածուած է իրեն համար, որ միանգամայն Հայոց նշանաւոր նախարարութիւններէն մէկն է, եւ անկէ կը հպետեւցնենք թէ Յովհաննէս նախարարազուն սերունդէ էր։ Իր նախընթացին համար գորւած կը գտնենք թէ էր ի վանականութենէ Թաթլոյ վանից (ԱՍՈ. 84), որ իրօք կը գտնուէր Գաբեղեան գաւառին մէջ (§ 301), այլ հարկ դկայ կարծել, թէ ուղղակի վանականութենէ կաթողիկոսութեան կոչուած ըլլայ։ Դըւնայ ժողովին ներկաներէն մէկն է Յովհաննէս Ապահունեաց եպիսկոպոսը (§ 369), զոր պէտք կը զգանք կաթողիկոսին հետ նոյնացնել, որովհետեւ ինքն իսկ Դըւնայ ժողովին վրայ խօսելով կը գրէ, թէ փութացաք մել եւ այլ աշխարհիս Հայոց եպիսկոպոսունք՝ Նեստորականները հալածել (ԹՂԹ. 79, ՕՐԲ. Ա. 135), որով նոյն ժողովին ներկայ եղած ըլլալը կը վկայէ։ Իր հայրապետութեան միջոցը 15 կամ 17 տարի գրուած է անխտիր զանազան պատմագրութեանց մէջ, ինչ որ յայտնապէս Ե եւ Է թուատառերու փոխանակութեան հետեւանք է, այլ պատմական պարագաները կը թելադրեն 17 տարին նախադասել։ Միւս կողմէն պիտ տեսնենք, որ Յովհաննէս իր վերջի երկու տարիները աթոռէն հեռու անցուց, եւ գուրէ այդ երոկւ տարիներն են, զորս ոմանք ուզած են զեղչել իր կաթողիկոսութենէն։ Յովհաննէսի ընտրութիւնը 557-ին դնելով, իր մահը կ՚իյնայ 571-ին։ Այդ միջոցին Պարսից թագաւորը միշտ միեւնոյն Խոսրովն էր, իսկ կայսրութիւնը 565-ին Յուստինիանոս Ա. ի մահուամբ անցաւ Յուստինոս Բ. ի։ Վահրամ Վշնաս մարզպանն ալ 558-ին փոխուեցաւ, եւ տեղը եկաւ Վարազդատ Պարսիկ, որ Վշնասի խաղաղ ու հաշտարար կառավարութիւնը շարունակեց մինչեւ 564, երբ մարզպան նշանակուեցաւ Սուրէն նախարար, հին Սուրէնեանց թագաւորազուն ցեղէն, եւ Ճիհովր-Վշնասպ մականուանեալ (ԱՍՈ. 5), որուն դժնեայ եւ դժնդակ ընթացքը նոր խռովութեանց դուռ բացաւ։

« 373. Արդիւնքն Ու Մահը   |   375. Սիւնեաց Գործերը »
© Gratun.org