Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Յովհաննէս Բ. Գաբեղեան

376. Սիւնեաց Թուղթը

Կաթողիկոսական թուղթը, նախապէս աթոռի առաքելականութիւնը կը հռչակէ, յիշելով սուրբն Գրիգորիոս սրբոյն Թադէոսի յաջորդն (ԹՂԹ. 78), երեք ժողովներու դաւանութիւնը իբր հիմն կ՚ընդունի, կը հերքէ Նեստորականները, կը պատմէ անոնց Խուժաստանէ Հայաստան անցնիլը, եւ այդ պատճառով Դըւնայ ժողովին գումարուիլը, որուն ինքնզինքն ալ մասնակից կը ցուցնէ, եւ Սիւնեաց եպիսկոպոսին Պետրոսի ներկայութիւնն ալ կը շեշտէ, եւ կը յարէ. Միաբանութեամբ զպիղծ Նեստորիանոսս եւ զՔաղկեդոնիտս եւ զայլ հերձուածս ի մեր սուրբ եկեղեցւոյս նզովիւք հալածական արարաք (ԹՂԹ. 79)։ Տեսանք արդէն թէ Դըւնայ ժողովականա գիրին մէջ Քաղկեդոնի յիշատակութիւն չկար (§ 367), եւ եթէ այսուամենանիւ Յովհաննէս Գաբեղեան եւ Յովհաննէս Օձնեցի կաթողիկոսներ՝ Քաղկեդոնականներ կը յիշեն, պէտք է ըսել թէ իրենց համոզման մէջ Քաղկեդոնականները Նեստորականներու հետ նոյն կը նկատուէին։ Կաթողիկոսը կը յիշէ այնուհետեւ թէ լսած է որ Սիւնեաց նահանգին մէջ Նեստորականներու հետ հաղորդակցութենէ չեն զգուշանար, ուստի պարտք կը զգայ ազգարարել, որ այս բանը ժողովական որոշմանց հակառակ է, ուստի պէտք է, որ այնպիսին նախ նզովէ գրով զպիղծ Նետսրո եւ զամենայն հերձուածողս եւ զժողովն Քաղկեդոնի, եւ ապա ընդունել զայնպիսին ապաշխարութեամբ (ԹՂԹ. 80)։ Կաթողիկոսական գիրին հետ, իբր նուիրակ ղրկուած է Մատթէոս քահանայ հաւատարիմ այր (ԹՂԹ. 79), որպէսզի պէտք եղած բացատրութիւնները տայ, եւ պահուելիք կերպերը ցուցնէ։ Այլ թէ ինչ արդիւնք ունեցաւ թուղթը, շփոթ է Օրբէլեանի գրածը։ Տեղ մը կ՚ըսէ թէ Սիւնեաց աթոռին խզումը շարունակեց մինչեւ միապետեաց Աբրահամ կաթողիկոս եւ բարձաւ հակառակութիւն ի միջոյ (ՕՐԲ. Բ. 133) եւ ուրիշ տեղ մը կ՚ըսէ թէ Սիւնեցիք էին միաբանեալ ժողովոյն, ուր տոմարը հաստատուեցաւ (ՕՐԲ. Ա. 139), եւ այս ալ տեղի ունեցաւ Մովսէսի օրով։ Եւ որովհետեւ Յովհանի հակաթոռութիւնը ցուցուած է իբրեւ Սիւնեաց հակառակութեան պատճառ, պէտք է ըսել թէ Գաբեղեանի գիրը լաւ ընդունելութիւն ունեցաւ Միհրարտաշիրի եւ Վրթանէսի կողմէ, եւ թէ ՍԻւնեաց աթոռին հակառակութիւնը աւելի տեքը տեղի ունեցած խնդիր մըն է, եւ ներկայ եղելութեանց հետ յարաբերութիւն չունի։ Անգամ մըն ալ կը կրկնենք, թէ մեր պատմագիրներուն շփոթութիւնները ժամանակագրական կանոններով պէտք է ուղղել։

« 375. Սիւնեաց Գործերը   |   377. Աղուանից Թուղթը »
© Gratun.org