Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Յովհաննէս Բ. Գաբեղեան

378. Զանազան Գործեր

Այս երկու թուղթերը ումումնասիրուած ատեն երեւան կ՚ելլայ Գաբեղեանի անձնաւորութեան արժանիքը, որ իբր արթուն հովիւ իր հօտի վրայ կը հսկէր, եւ իբր հմուտ վարդապետ ուղղափառութիւնը կը պաշտպանէր։ Դժբախտաբար մր պատմագիրներ մանրամասնօրէն չեն գրած իր հայրապետական գործերը, որ կարենայինք աւելի ընդարձակ տեղեկութիւններ տալ։ Հատուկտոր յիշատակներով գոհանալու պարտաւորուած, յիշենք նաեւ, ի յայտնութիւն Քրիստոսի քարոզ մը, որուն մէջ աւելի մտադիր եղած է աստուածութեան եւ մարկութեան միաւորութիւնը բացատրել (ԹՂԹ. 85-89), եւ ուր յայտնապէս կը տեսնուի հմուտ եւ զարգացեալ անձի մը գրիչը։ Իր հովուական աշխատութեանց իբր նշան կրնանք յիշել եւս, Երուսաղէմի ՀԱյ կրօնաւորներուն խնդիրը։ Ասոնք, իբր 500 անձինք, առաջնորդք եւ միաբանք մենաստանաց եւ խրճիթաւոր միայնակեացք, սկսան նոյն միջոցին Յոյն պատրիարքներուն կողմէն բռնադատուիլ, սակս հաւանելոյ չորրորդ ժողովոյն Քաղկեդոնի, եւ խոստովանութեան երկու բնութեանց (ԱՆԱ. 12)։ Հայ կրօնաւորներ դիմեցին Յովհան կաթողիկոսին, որ պատասխանեց չհամակերպիլ այդ հրամանին, եւ եթէ հարկ ըլլայ, Երուսաղէմէն հեռանալ, ինչպէս որ շատեր ըրին։ Բայց Հայ կրօնաւորներէն մեծ մաս մը նեղութեանց եւ մնացին ու իրենց 70 վանքերոը պահպանեցին (ԱՆԱ. 9), մինչեւ տիրեցին Տաճիկք աշխարհին Պաղեստինոյ եւ Երուսաղէմի (ԱՆԱ. 12)։ Յովհաննէս կաթողիկոսի ուսումնասէր ջանից նշան պէտք է ընդունիլ, Էականց Գիրքին յունարէնէն հայերէնի վերածուիլը, որուն յիշատակարանին մէջ գրուած է, թէ թարգմանուեցաւ հրամանաւ տեառն Յովհաննիսի Հայոց կաթողիկոսի Գաբեղենեցւոյ, ուր Հայոց թուականին ԻԵ կամ ԻԷ տարին կը յիշուի, որ մեզ կը տանի 576 կամ 578 թուականին երբ արդէն Գաբեղեանի մեռած էր։ Սակայն եթէ թուատառի սխալ մը չկայ, հնար է ըսել թէ իր կենդանութեան տուած հրամաը մահուընէն ետքը աւարտեցաւ, կամ թէ յիշուած թուակնը, ոչ թարգմանութեան այլ գիրքին ընդօրինակութեան տարին կը ցուցունէ (ԳԱՐ. 87)։ Այսչափով կը պարտաւորուինք փակել Գաբեղեանին հայրապետական գործունէութեան յիշատակները, եւ անցնիլ այն եղելութեանց, որ իրան վերջին տարիները դառնացուցին։

« 377. Աղուանից Թուղթը   |   379. Շարժումն Ու Փախուստը »
© Gratun.org