Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Յովհաննէս Բ. Գաբեղեան

380. Յովհաննէսի Մահը

Յովհանի այդ ուղեւորոււթիւնը ակնկալեալ արդիւնքը չունեցաւ։ Երբոր Հայաստանի մէջ լսուեցաւ թէ Յովհան քաղկեդոնիկ Յոյներու հետ հոգեւորապէս ալ հաղորդուեցաւ, ընդհանուր գանգատներ սկսան խօսուիլ, եւ բոլոր եպիսկոպոսներ սպառնալիքխներ յուղարկեցին կաթողիկոսին եւ նրա հետ եղածներին թէ, եթէ դուք կը խառնուիք Սինոդիտների, այսինքն Քաղկեդոնիկներու հետ, եւ նրանց հետ կը հաղորդուիք, մենք ձեզ այլսեւ չենք ընդունի, այլ մինչեւ անգամ կը նզովենք (ՅԱՐ. 114)։ Կաթողիկոսը անգիտակ չէր, նա վաղագոյն իմացեալ էր զհերձուածոյ նոցա չարութիւն (ՄԻԽ. 265), եւ անցաւ որ կերպով ճարտարութիւն մը կ՚ուզէր գործածել։ Այլ երբ տեսաւ որ իրենները ձայն կը բարձրացնէին, եւ ւայսրն ալ ունայն խոստումներով ժամավաճառ կ՚ըլլար, եւ Պարսիկներուն յաջողութենէն վախնալով ամէն զոհողութեամբ հաշտութիւն կնքելու հատամուտ էր, Յոյներու հետ հաղորդակցութիւնը վերջացուց, կայր առանձինն (ՄԻԽ. 265), կամ աւելի ճշդութեամբ, կաթողիկոսն եւ իրենները Յոյներէ բաժանուեցին եւ առանձին համայնք կազմեցին (ՅԱՐ. 114)։ Առանձին համայնք մը կազմելու ձեւը, հարկաւ յատուկ եկեղեցի ունենալ ալ կ՚ենթադրէ, եւ կրնանք հետեւցնել թէ այդ թուականէն սկսելով Հայերը Կոստանդնուպոլսոյ մէջ ազգային եկեղեցի ունեցած են։ Իսկ Յովհաննէս կաթողիկոս իր երկրին թշուառութեան հետ, իր ձեռնարկին ձախողիլն ալ տեսնելով, սաստկապէս զգածուեցաւ իր ծանրացեալ տարիքին մէջ, տկարութիւնը եւ հիւանդութիւնը զինքը հիւծեցին, եւ անդէն Կոստանդնուպոլսոյ մէջ իր տառապագին կեանքը կնքեց եւ ննջեաց ուղղափառ խոստովանութեամբ (ՄԻԽ. 265), եւ նոյն քաղաքին մէջ թաղուեցաւ (ՅԱՐ. 92), եւ մեծ պատուով ամփոփուեցաւ յուղղոփառացն (ՄԻԽ. 265)։ Կայսեր եւ Յունաց կողմէն Յովհաննէս կաթողիկոսի մահուան եւ յուղարկաւրութեան առթիւ բռնուած ընթացքը գրուած չէ, ինչպէս նաեւ չենք գիտեր թէ ուր թաղուեցաւ Հայ կաթողիկոսին մարմինը, պատմութենէն բնաւ լուսաբանութիւն չունինք, ոչ ալ յետոյ յիշատակ մը գտած ենք։ Սակայն Յովհաննէսի իր հակաքաղկեդոնիկ դաւանութիւնը պահելը, հարկաւ վերապահութեան յորդորած է Յունական հայրապետութիւնն ալ, Բիւզանդական արքունիքն ալ։ Վարդան Մամիկոնեան իրեն դիրք մըն ալ կազմելու համար, ուղղակի կայսերակաին բանակին մէջ զօրավարւոթիւն ստանձնած էր (ԱՍԼ. 263), թէպէտեւ եկեղեցական հաղորդութենէ հեռու կը մնար (ՅԱՐ. 115)։ Բաւական ատեն չկրցաւ նա արդիւնաւոր գործի ձեռնարկել, որովհետեւ Յուստինոս Բ. ալ Պարսիկներէն հաշտութիւն գնելու պարտաւորուած էր 45,000 ոսկւոյ ծանր տուգանքով (ԱՍՈ. 263)։ Այդ հաշտութեան կնքուելուն կամ անոր բանակցութեանց ատեն տեղի ունեցաւ Յովհաննէս Բ. Գաբեղեան կաթողիկոսին մահը՝ 573-ին վերջերը կամ 574-ին սկիզբները։

« 379. Շարժումն Ու Փախուստը   |   381. Նախընթացն Ու Ընտրուիլը »
© Gratun.org