Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Մովսէս Բ․ Եղիվարդեցի

382. Ժամանակն Եւ Տարիները

Բոլոր հին պատմագիրները եւ գաւազանագիրները համաձայն են Մովսէսի կաթողիկոսութեան տեւողութիւնը 30 տարի նշանակել, եւ մենք պատճառ մը չենք գտներ այդ համաձայն եւ համամիտ վկայութինը խախտել։ Նորերէն ոմանք պարտաւորուեցան այդ միջոցը 43 տարի բարձրացնել, կարծելով թէ Մովսէսի վերագրուած տոմարի նորոգութիւնը 552-ին կատարուած իրողութիւն մը ըլլայ, եւ Մովսէսն ալ նոյն թուականին աթոռի վրայ ենթադրել պէտք ըլլայ, բայց մենք արդէն յիշեցինք թէ այդ միջոցին Ներսէս Բ. էր Հայոց կաթողիկոսը (§ 372)։ Ըստ այսմ անխախտ պահելով Մովսէսի 30 տարիները, անոր կաթողիկոսութիւնը 574-էն կը հասնի 604, եւ կը գրաւէ Զ. դարուն վերջին քառորդը եւ քանի մը տարիով կ՚անցնի Է. դարուն մէջ։ Այժ միջոցին կը պարունակուին Պարսից Խոսրով Ա. Անուշիրվան թագաւորին վերջին 4 տարիները, Որմիզդ Դ. ի 12, եւ Քոսրով Բ. ի առաջին 14 տարիները։ Իսկ Բիւզանդիոյ կայսերական գահին վրայ կը գտոնւին, Յուստինիոս Բ. մինչեւ 578, Տիբեր 4 եւ Մօրիկ 20 տարի, եւ միջոցը կը փակուի Փոկասի առաջին 2 տարիներովը։ Քաղաքական կացութիւնը շփոթ ու խառնակ ե»ած է յունապարսիկ պատերազմներուն պատճառով, որք առաւելապէս Հայաստանի գողղհողին վրայ կատարուեցան, որ ոչ միայն երկրին աւերման պատճառ եղաւ, այլեւ Հայերը անորոշ եւ տարտամ կացութեան մատնեց։ Չէին գիտեր թէ որին տիրապետութիւնը նախադասեն եւ որին կողմը բռնեն, քանի որ երկու կողմերն ալ լաւութեան խոստումներ կ՚առատացնէին հրապուրելու համար, եւ խստութեանց գործադրութիւններ կը շատցնէին զսպելու համար։

« 381. Նախընթացն Ու Ընտրուիլը   |   383. Տոմարական Խնդիրը »
© Gratun.org