Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Մովսէս Բ․ Եղիվարդեցի

385. Հայոց Թուականը

Տոմարի նորոգութենէն զատ նոր թուականի խնդիր մըն ալ կայ, որ Հայոց թիւ կամ Հայոց թուական անունով ճանչցուած է, եւ որուն սկիզբ կը նկատուի 552 տարին։ Շիտակը խօսելով այդ թուականը Հայոց թիւ կոչուելու բնաւ պատճառ կամ առիթ չկայ, 552 տարին Հայոց համար ոչ նշանաւոր դիպուած մը կայ, եւ ոչ ալ նկատողութեան արժանի պարագայմը։ Թերեւս Հայոց թիւ ըսուելու արժանի ըլլար, Հայոց ընդհանուր լուսաւորութեան կամ Լուսաւորչի թուականը, զոր անգամ մը յիշած է Ասողիկ (ԱՍՈ. 84)։ Իսկ 552 տարին՝ պարզապէս Անդրէասեան երկերիւրեակին լրման տրաին է, որ Հայոց հետ մասնաւոր առնչութիւն չունի։ Երբ Հայեր Էասեան նոր շրջանը սկսան գորածել, ուզեցին զայն Անդրէասեանի հետ կապել, եւ նոր շրջանի անոր աւարտումէն սկսան պաշուել, զոր Կիրակոս կը զգացնէ յառաջ վարեալ զարուեստն Անդրէասի բացատրութեամբ (ԿԻՐ. 25)։ Ահա այս նոր շրջանին տարիներն են, որ Հայոց թիւ անունը առած են, գուցէ այն պատճառով որ շրջանի հաշուով տարիներ հարել՝ Հայերու յատուկ սովորութիւն մը եղաւ։ Ասկէ աւելի պատճառ մը չենք գտներ 552-է սկսող թուականը Հայոց թիւ անուանելու։ Մեր տեսութիւնը կը հաստատուի անով ալ, որ Հայոց թիւ կոչուածը Մովսէսի թուական ալ ըսուած է, կարգադրող կաթողիկոսին անունէն։ Ըստ այսմ երբ 532 տարիներու շրջանը լրացաւ եւ նոր շրջան սկսաւ, Յովհաննէս Սարկաւագ վարդապետ տոմարի նոր կարգադրութիւններ ըրաւ եւ Հայոց մէջ Սարկաւագի նոր թուական մը սկսաւ։ Ազարիայի նոր թուական ըսուածն ալ 532 տարիներուն երրորդ Ազարիա վարդապետին անունովը։ Այս դիտողութիւնները կը հաստատեն թէ Հայերը սովորութիւն ունեցած են շրջանի տարիները իբր թուական գործածել, եւ Հայոց թիւ ըսուածը՝ պարզապէս հինգհարիւրեակի շրջանին թուականն է։

« 384. Տոմարի Նորոգութիւնը   |   386. Թուականին Սկիզբը »
© Gratun.org