Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Մովսէս Բ․ Եղիվարդեցի

400. Քաղաքական Կայսրութիւնը

Տեղապահութեան եռամեան, 604-է 607, կը բոլորուի բովանդակ Խոսրովի թագաւորութեան եւ Փոկասի կայսրութեան ժամանակ, երբ երկուքը իրարու պատերազմենր կը մղէին։ Խոսրով անձամբ վարած էր Միջագետքի կողմէն գացող բանակը, եւ տարիուկէս աշխատելով Դարա եւ Ուռհա քաղաքները նուաճած, ուսկից ետքը հանգստանալու համար Տիզբոն դարձաւ, եւ նոր արշաւանքը յանձնեց Խոռեամ Ռազման զօրավարին, որ մինչեւ Անտիոք հասաւ յաղթանակով (ՍԵԲ. 122)։ Իսկ Հայաստանի կողմը Վեհ-Ջուանան եւ Սինետամ-Խոսրով (ՍԵԲ. 118) զօրավարներու հրամանատարութեամբ կը շարունակէին այն պատերազմները զորս յիշեցին (§ 394), եւ որք ասպարէզ ունէին Յունական Հայաստանը, որով Դուինին մէջ տանելի վիճակ մը կը տիրէր, եւ ներքին եւ եկեղեցական խնդիրներով զբաղելու առիթ կ՚ունենային Վրթանէս տեղապահ եւ եպիսկոպոսական մարմինը։ Մարզպանութեան պաշտօը կը վարէին Պարսիկներ՝ որոնց ցուցակը տուինք (§ 392), բայց որովհետեւ անոնց պաշտ)նին տեւողութիւնը չունինք, չենք կրնար ճշդել թէ 603-ին եւ յաջորդ տարիներուն մէջ ով էր մարզպանը։ Հոյիմանէ ետքը Շահրայէն-պետի անունը ունինք (ՍԵԲ. 123), բայց երբ պաշտօնի մտած ըլլալը չենք գտներ, Մարզպաններէն զատ զինուորական հրամանատարներ ալ կային, եւ երբեմն պաշտօններ իրարու կը խառնուէին։ Յունական բաժինին մէջ Հերակլէ ետքը եկած էր Սորմենաս ստրատելատ (ԹՂՂԹ. 90), որուն անունը կրճատուելով Սորմէն եւ հայացուելով Սուրէն ալ գրուած է (ՍԵԲ. 112)։ Իսկ համազասպ Մամիկոնեան հայագունդի զօրավարը Ակասիոսի մը քսութեան զոհուած էր (ԱՍԼ. 208), եւ տեղը անցած էր Մժեժ Գնունի, Քաղաքական կացութիւնը համառօտիւ ուրուագծելով, անցնինք Վրթանէս տեղապահի գործերն ու գրուածները քաղել։ Բայց որովհետեւ անոնց թուականները որոշակի նշանակուած չեն, մենք պիտի հետեւինը նիւթերու տարբերութեան համեմատ ամփոփել ցրիւ պահուած տեղեկութիւնները։

« 399. Վրթանէս Տեղապահ   |   401. Սորմենասի Նամակը »
© Gratun.org