Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Մովսէս Բ․ Եղիվարդեցի

404. Ցուրտաւացին Կը Քաշուի

Մովսէս եպիսկոպոս վարանեցաւ երթալ, կը մտածէր թէ Կիւրիոն խորհեալ էր չար առնել նմա (ՈՒԽ. Բ. 18), եւ անշուշտ պատճառանքներ ստեղծեց, վասնզի բացարձակ ընդդիմութեան նշաններ չտուաւ, բայց երբ հրամանը կրկնուեցաւ ու երեքկնուեցաւ, այլեւս ընդդիմանալը պատշաճ չտեսաւ, եւ ապա յետոյ գնացեալ ներկայացաւ Վրաց կաթողիկոսիարանին, Տփղիս քաղաքի Սուրբ Սիոն եկեղեցւոյն գաւթին մէջ՝ արքունիքին մօտ, ուր կը մնար այն ատեն Ատրներսէհ իշխան, իբրեւ բդեշխ Վրաց։ Մովսէս կարծելով թէ անմիջապէս Կիւրիոնի ներկայութեան պիտի ընդունուի, պատրաստուած էր համարձակ քաղկեդոնական եւ նեստորական խնդիրները յուզել, եւ Կիւրիոիտ երրկդիմի ընթացքը երեսը դարձնել։ Բայց այդ մասին յուսախաբ եղաւ, կաթողիկոսարանի ապասաւորներ մուտքը չներեցին, վասնզի Կիւրիոն հրամայած էր արգելուլզնա յերեսաց իւրոց։ Մովսէս պարտաւորուեցաւ դուրս ելլել, եւ գնաց իրեն ծանօթ Յակոբ քահանայի մը տունը, որ էր մերձ ի Սուրբ Սիոն։ Ինն օր սպասեց այնտեղ, օր օրի յուսալով որ Կիւրիոնէ ընդունուի, սակայն Կիւրիոն ձայն չէր հանէր, Մովսէսի հետ բանակռիւէ կը խորշէր, ու կ՚երեւի կ՚ուզէր ընդունելութիւնիը երկարելով Ցուրտաւացին Տփղիս պահել, եւ յարմար առթիւ բռնադատել կամ ընկճել։ Կիւրիոն աւելի ճարտար եղած կ՚ըլլար, եթէ բարեմարդիկ ձեւերով Մովսէսը արգիլէր, բայց կ՚երեւի թէ կիրքը զսպելու չափ խոհականութիւն չունէր։ Ոչ նուազ կրքոտ էր եւ Մովսէս. Տփղիս գալով եւ ինն օր սպասելով իր պարտքը կատարած կը սեպէ, եւ երբ կը տեսնէ որ Կիւրիոն ինը օր ետքը, առանց բան մը ըսելու Մծխիթա կը մեկնի (ԹՂԹ. 181), իրեն նկատմամբ վտանգէ մը կասկածելով, կ՚որոշէ գլուխն առնել ու իր տեղը դառնալ, Կիւրիոնի ալ ըսել տալով, թերեւս վերոյիշեալ Յակոբ քահանայի ձեռքով, թէ նա նախնեաց հաւատքը կը փոխէ եւ ուղղափառ դաւանութիւնը կը պղտորէ, եւ թէ ծայրը աղէկի պիտի չյանգի, ուստի պէտք է խոշն ու խութը մաքրէ (ՈՒԽ. Բ. 20)։ Տփղիսէ կու գայ շիտակ Ցուրտաւ եւ դառնայ ի վիճակ իւր (ՈՒԽ. Բ. 21), բայց ինքզինքը ապահով չի զգար, որովհետեւ Կիւրիոն ետեւէն սպառնալիքներ տեղացուցած էր, եւ ձայն ալ հանած էր թէ գիշերի գաղտ գնաց փախստեայ (ՈՒԽ. Բ. 21), մինչ Մովսէս լոյս ցերեկով մեկներ էր Տփղիսէ (ՈՒԽ. Բ. 100)։ Մովսէսի ականջը հասաւ, որ մինչեւ իսկ մահու սպառնային իրեն՝ իշխանք աշխարհին եւ նախարարք եւ խաժամուժ ամբոխն (ՈՒԽ. Բ. 27), որոնք անշուշտ Կիւրիոնի գրգռութեամբ յուզած էին Ցուրտաւի Վրացիները։ Մովսէս սկսաւ ինքնզինքը ապահով չզգալ իր վիճակին մէջ, եւ ուզեց հեռանալ եւ հայաբնակ կեդրոն մը ապաւինիլ։ Թէպէտ ժամանակը ձմեռնային էր, այսուհանդերձ ստիպողաբար մեկնեցաւ Ցուրտաւէ, եօթը օրէն հասաւ Արագածոտնի Ս. Յովհաննէս վանքը, որ է Փարպիի մօտ եղող Յովհաննավանքը, եւ այնտեղ դադարեցաւ եւ հիւրընկալուեցաւ Բաբելաս վանահօրմէ (ՈՒԽ. Բ. 21), որ իր ծանօթն եղած պիտի ըլլայ։ Որչափ ալ Մովսէսը ձմեռն ու ձիւնը ու փքարդ մնալը կը յիշէ՝ իբր այնտեղ դադարելուն պատճառ (ԹՂԹ. 111), սակայն կ՚երեւի թէ Մովսէս չուզեց ուղղակի Դըւնայ աթոռը երթալ, զրոյցներու առիթ չտալու համար, ապա թէ ոչ դժուար չէր, օդերուն քիչ մը մեղմանալուն մէկ երկու օրուան ճամբով Փարպիէ Դուին անցնիլ եւ տեղապահին մօտ երթալ, առանց նամակագրութեան պէտք ունենալու։ Այդ ձմեռնային եղանակը յարմար կը սեպենք 605-է 606 տարւոյն հաշուել։

« 403. Մովսէս Ցուրտաւացի   |   405. Առաջին Նամակ »
© Gratun.org