Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Աբրահամ Ա. Աղբաթանեցի

413. Ընտրութեան Թուականը

Ընտրութեան նախապատրաստութիւնները լրանալով, եպիսկոպոսներուն միւսանգամ ժողովելոյ (ՈՒԽ. Բ. 60), այսինքն ժողովին երկրորդ նիստը կազմելու ատենը հասաւ, եւ գումարուեցան նոյն եպիսկոպոսունք եւ վանականք եւ քահանայք, իշխանք եւ նախարարք (ՈՒԽ. Բ. 61)։ Վերագոյն յիշուած էին 50 եպիսկոպոսներ եւ 390 եկեղեցականներ (ԹՂԹ. 147), եւ չենք կարծեր թէ ասոնց վրայ նորեր աւելցած ըլլան, իսկ նախարարներէն բնաւ անուն չյիշուելէն կը հետեւցնենք, թէ պատահաբար Դուինի մէջ գտնուողներ միայն մասնակցած ըլլան, եւ ոչ թէ պաշտօնական հարւէրով եկածներ։ Ընտրութիւնը միաձայն հաւանութեամբ կատարուեցաւ եւ յաջոեցաւ զբազմութեան կամս ի միաբանութիւն գալ (ԹՂԹ. 163) եւ ընտրեալը եղաւ Աբրահամ եպիսկոպոս, Ռշտունիք գաւառի Աղբաըանք գիւղէն, թերեւս այժմեան Աթանանքը, այն որ նախընթաց գումարման առթիւ յիշուեցաւ իբր եպիսկոպոս Ռշտունեաց (§ 410)։ Աբրահամի ընտրուիլը եւ Վրթանէբսի չընտրուիլը այնպէս անակնկալ սեպուած է նոր պատմիչներուն, որ զայն մեկնելու համար ըսած են, թէ Վրթանէս վախճանած էր արդէն (ՅԱՐ. 138), ինչ որ պատմութեան համաձայն չէ, վասնզի Վրթանէս ներկայ եղած է ընտրուղական նիստին (ՈՒԽ. Բ. 61), եւ անկէ ետքն ալ տակաւն գործուէութիւն ունեցած է, ինչպէս պիտի յիշենք։ Աբրահամի նախադասուիլը կրնանք տարբեր պատճառներու վերագրել։ Կրնայ ըլլալ որ Վրթանէս ծերացած ու յոգնած՝ ուզած ըլլայ ծանր աշխատութեան եւ պատասխանատուութեան ներքեւ չմտնել, Բագարանցիին եւ Կիւրիոնին խնդիրներուն առթիւ։ Բայց կրնայ ալ ըլլալ, որ Վրթանէս արդէն Սորմենասի եւ Կիւրիոնի հետ վէճի բռնուած ըլլալուն, ընտրող ժողովը ուզած ըլլայ նոր անձնաւորութիւն մը մէջտեղ հանել, խնդիրներուն լուծումը դիւրացնելու համար։ Դիտուած ալ է ընդհանրապէս, որ տեղապահներ դժուարաւ յաջողութեան կ՚անցնին։ Բայց Աբրահամ ալ դիւրաւ յանձնառու եղած չէ, եւ մեծաւ թախանձանօք եւ բազում աղաչանօք ստիրած են զինքը, եւ վերջապէս ըստ սովորութեան իւրեանց աւետարանի վրայ վիճակ ձգելու են դիմած։ Աւետարանի վիճակէն ելած է այս տունը. Իջի ես յերկնից, ոչ զի զկամս իմ արարից, այլ զկամս այնորիկ որ առաքեացն զիս (ՅՈՀ. Զ. 38), եւ այս վիճակին մէջ աստուածային կամք մը տեսնելով, զիջած է Աբրահամ, թէպէտ ոչ կամաւ եւ յօժարութեամբ (ՈՒԽ. Բ. 62)։ Աբրահամ նկարագրուած է բնաւորութեամբ այր հեզ, բարի եւ հաւատարիմ, ուսմամբ իմաստուն եւ երկիւղած եւ լի գիտութեամբ Տեառն, իսկ դաւանութեամբ հաստատուն ի հաւատս ճշմարիտ եւ նախանճնախնդիր ուղղափառ հաւատոյ ՈՒԽ. Բ. 62)։ Ուրիշ կերպ ալ չէր կրնար ըլլալ այսպիսի տագնապալի եւ փափուկ ժամանակի մէջ պաշտօնի կոչուելու համար։ Իր ձեռնադրութեան օրը նշանակուած է, զկնի սրբոյ զատկին, յաւուր կիւրակէի, յելս ամսոյն նաւասարդի (ՈՒԽ. Բ. 61), որ կը ցուցնէ Զատիկի յաջորդ Կիրակին, կամ Նոր Կիրակին, եւ 607-ին Զատիկը Ապրիլ 23-ին իայնալով, Ապրիլ 30-ը կը լինի Աբրահամի ձեռնադրութեան օրը։ Միայն թէ նաւասարդի յիշատակութիւնը պէտք է իբր գրիչի վրիպակ մը ընդունիլ։ Ձեռնադրութեան Խոսրովի 17-րրդ տարին եղած լինելը հաստատութեամբ կրկնուած է (ՈՒԽ. Բ. 3, 62), եւ մարերի սկիզբէն, երբ առաջին նիստը եղաւ, մինչեւ նաւասարդի վերջը, չորս ամիսներ անցած կ՚ըլլային, եւ այնչափ ատեն հնար չէր ժողովը գումարուած պահել։ Բաց աստի նաւասարդի վերջը Յուլիս 29-ին կ՚իյնար, եւ այլեւս Զատիկի յիշատակութեամբ օր չէր կրնար ցուցուիլ։ Հետեւաբար պէտք է վրիպակը ուղղել, եւ ընթեռնուլ յելս ամսոյն մարերի, որ իրօք ալ կը վերջանար Ապրիլ 23-ին ճիշդ Զատկի օրը։ Այդ ուղղութիւնը ուրիշներ ալ կ՚ընդունին (ԱԿԻ. 150)։ Օրբէլեան բոլորովին տարբեր հաշիւ մր կու տայ, թէ յաւուրս քառասնորդի պահոցն միաբան ժողովին ի Դուին, եւ թէ յաւուր ողոգոմենի տօնին արմաւենեաց նստուցանեն պատրիարք զտէր Աբրահամ Ռշտունեաց եպիսկոպոս (ՕՐԲ. Ա. 141), որով Աբրահամի ձեռնադրութեան օրը, ոչ թէ Զատիկէն շաբաթ մը զկնի, այլ շաբաթ մը առաջ եղած կ՚ըլլար, Ապրիլ 16-ին, եւ ոչ 30-ին։Բայց պէտք է նախադասել Ուխտանէսի հաշիւը, որ աւելի մօտէն գիտցած եւ զննած է այդ եղելութիւնները։ Կրնար ալ մտածուիլ թէ Ծաղկազարդին ընտրուած եւ Նոր Կիրակիին օծուած ըլլայ, սակայն հաւանական չ՚երեւիր երկու շաբաթ յապաղելնին։

« 412. Փոխադարձ Ձեռնարկ   |   414. Բացականեր և Ներկաներ »
© Gratun.org