Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Աբրահամ Ա. Աղբաթանեցի

414. Բացականեր և Ներկաներ

Աբրահամի ձեռնադրող եպիսկոպոսներուն գլխաւորք կը յիշուին Վրթանէս տեղապահ, Մանասէ Բասենոյ եւ Քրիստաբոր Սիւնեաց (ՈՒԽ. Բ. 62). առաջինը իբր աթոռին աւանդապահ, երկրորդը Յունական բաժինին եւ երրորդը Պարսկական բաժինին նախաթոռը։ Աչքի զարնող կէի մըն է որ չեն յիշուիր Աղուանից եւ Վրաց կաթողիկոսները եւ Մովսէս Ցուրտաւի եպիսկոպոսը։ Այս վերջինին համար գիտենք, թէ հիւանդութիւն հանդիպեալ նմա յայնժամ մերձ ի մահ, ոչ կարաց գալ ի ժողովն (ՈՒԽ. Բ. 72)։ Աղուանից կաթողիկոսը, որուն անունը չէ յիշուած, հակառակութեամբ ինչ իրիք ոչ եկն ի ժողովն, եւ այս էր Վրաց եւ Աղուանից մէջ յուզուած նախաթոռութեան խնդիրը, որուն վրայ առանձինն պիտի խօսինք։ Իսկ ԿԻւրիոն ոչ եղեւ կոչեցեալ, քանզի խոտան գտաւ (ՈՒԽ. Բ. 61), եւ իրօք ալ Վրթանէսի եւ Կիւրիոնիմիջեւ փոխանակուած գիրերէն ետքը՝ հնար չէր Կիւրիոնը իբր ժողովական ընդունիլ։ Ժողովի գումարուած եպիսկոպոսներէն կ՚երեւի թէ կային ոմանք, որ 2-րդ կանոնին ներքեւ կ՚իյնային, այսինքն է, որոնց դարձին ընդունելութիւնը եւ իրենց աթոռներուն վրայ վերահաստատուիլը կաթողիկոսներուն վրայ վերահաստատուիլը կաթողիկոսին վերապահուած էր (§ 411)։ Աբրահամի առաջին գործերէն մէկը կ՚ըլլայ, իրեն աթոռակիցներով եւ գլխաւոր պաշտօնակալներով ատեան կազմել, եւ քանի մը եպիսկոպոսներու եւ բազմաթիւ վանահայրերու ձեռնարկը այսինքն դաւանութիւնն առնել, եւ զանոնք ապաշխարուեթամբ ընդունիլ, ներելով եւ թեթեւացնելով անոնց ապաշխարութեան բեռը, ինչ որ կը հետեւի բեռն ինչ եւ մեր բառնալով բացատրութենէն (ՈՒԽ. Բ. 65)։ Աբրահամի աթոռակիցներն են այն տասը եպիսկոպոսները, որոնք ընտորւթենէն առաջ ալ գործի գլուխ կը գտնուէին (§ 412), եւ որոնցմէ ինքն Աբրահամ պակսելով, մնացած էին Բասենոյ, Սիւնեաց, Ամատունեաց, Աձեւացեաց, Գողթան, Մեհնունեաց, Անձեւացեաց, Գողթան, Մեհնունեաց, Բուժունեաց, Առնոյ եո Ելոյ կամ Կայէնի միեւնոյն 9 եպիսկոպոսները, իսկ պաշտօնակալներէն կը յիշուին Սմբատ Մարզպան, Գիգ Դաշտկարան, եւ Վրթանէս վարդապետ Հայոց Շարսաղար, որ է դադարեալ տեղապահը։ Իսկ ներկայացող եւ ձեռնարկ տուողներն են, Թէոդորոս Մարդպետական, Ստեփանոս Բագրեւանդայ, Մովսէս Խորխոռունեաց, Քրիստափոր Ապահունեաց եւ Ներսէս Վանանդայ եպիսկոպոսներ (ՈՒԽ. Բ. 64)։ Ասոնց համար ըսուած է թէ ի Յունաց կողմէ են, այլ այս միայն չէ նոր պայմանի ենթարկուելնուն պատճառը, վասնզի Բասենոյ եւ Ամատունեաց եպիսկոպոսներն ալ նոյն կողմէն էին, մինչ վերջին հինգերը սակաւիկ մը ի կասկածի եղեալ էին, որ է ըսել թէ յօժարութեամբ Բագարանցիին կողմնակիցներէն եղած էին (ՈՒԽ. Բ. 63)։ Իսկ վանահայրերէն յանուանէ կը յիշուին, Աբրահամ Ս. Կաթողիկէի՝ ամսինքն է Էջմիածնի, Սամուէլ Ս. Հռիփսիմէի, Բաբելաս Ս. Յովհաննու, Խոսրով Օշականու, Յաւիտեան Եղիվարդու, Դաւիթ Երեանու, Իսմայէլ Գառնոյ, Յովնան Աւանի, Իսրայէլ Պտղավանից, Ջոջիկ Արամոնից, Յոհանիկ Ապարանից, Աբաս եւ Որդեակ եւ Աբրահամ Փարպիոյ, Միքայէլ Աղցից, Գրիգորիս Արճոյ, Կողմաս Ուրդայ, Մայէն միւս Արճոյ, Յոհանիկ Արծափաց, Սիմոն Դադաւանից, Մամաս Բագարանի, եւ այլ վանից երիցունք երիսցամբք հանդերձ, այինքն է վանահայրներ իրենց գլխաւոր վարդապետներով։ Այս անձրէն նկատողութեան արժանի կը համարինք Ս. Յովհաննու Բաբելասը, որ համարձակած էր Մովսէս Ցուրտաւացին իր վանքը պահել (§ 404), եւ Աւանի Յովնանը, որ նոյնիսկ Բագարանցիին աթոռանիստին մէջ կը գտնուէր (§ 389)։ Դիտել պիտի տանք եւս, որ Մարդպետականի Թէոդորոս եպիսկոպոսին այդ գիրքին մէջ գտնուիլն էր, որ մենք չհաւանեցանք այն ալ գլխաւոր վարիչ եպիսկոպոսներուն մէջ դասել (§ 412

« 413. Ընտրութեան Թուականը   |   415. Աւանդներու Փոխանցումը »
© Gratun.org