Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Աբրահամ Ա. Աղբաթանեցի

421. Աբրահամ և Կիւրիոն

Աբրահամ միեւնոյն ժամանակ Կիւրիոնի ալ կը գրէ, որուն հետ մինչեւ այն ատեն լռութիւն պահած էր՝ խոհական մտածութեամբ, որպէսզի հանդարտութան մէջ կիրքերը մարին եւ դիւրին ըլայ իրար հասկնալ։ Աբրահամ կը սկսի յիշել մովսէս կաթողիկոսի անոր գրածը (§ 397), կը ցաւի որ Ցուրտաւի եպիսկոպոսը հալածուած է, եւ Շուշանիկի ուխտատեղւոյն մէջ պաշտօնն հայերէն արգելուած է, որ փոխադարձ միութեան նշանակ էր։ Դիտել կու տայ ԿԻւրիոնի, թէ Քաղկեդոնի ժողովը եւ Լեւոնի տոմարը կը պաշտպանէ՝ հակառակ Կաւատի օրով միաբանութեամբ հաստատուած ժողովական որոշման (§ 340), եւ կը խրատէ իր նոր ուղղութենէն հեռանալ։ Ի վերջոյ չի կրնար հաւատալ թէ ինչպէս արքայից արքային ծառայից, այինքն պարտսկահպատակներուն հնար ըլլայ սիրոյ միաբանութիւն առնել ընդ օտար թագաւորութեամբ, այսինքն է յունական կայսրութեան շահերուն ծառայել։ Կը յիշէ եւս թէ մտածած է եպիսկոպոսունս արձակել, բայց առ այժմ պատշաճ սեպած է թղթով ընդունել պատասխանի։ Կիւրիոն կը փութա անմիջապէս պատասխանել, եւ կաթողիկոսին ընտրութիւնը շնորհաւորելէ կը սկսի, բայց զարմանալի է որ մինչեւ ութն ամիսներ այդ պատշաաճողութիւնը զանց ըրած է։ Մովսէս կաթողիկոսի նամակին ակնարկելով, այնպէս մին կը ցուցնէ, ըօ ինքն անկէ առաջ ալ, Նեստորականներուն մոլորութիւնը իմանալով՝ Խուժիկը մերժած է (ԹՂԹ. 166)։ Սակայն երկրորդ թուղթին մէջ կը խոստովանի, թէ այդ մասին Մովսէս օրհնեալ գրեաց առ իս, եւ գիտէի թէ արդար է, ըստ նորա հրամանի հեռացուցի զնոսա ի մէնջ (ԹՂԹ. 178)։ Հարկաւ ինքն ալ հասկցած է ըօ երկդիմի խօսքերով, Աբրահամ չի խաբուիր։ Շուշանիկի հայերէն պաշտօնին համար կ՚ըսէ, թէ մեր պաշտօնն չէ փոխեալ, այլ եպիսկոպոսին վրացերէն եւ հայերէն գիտնալուն համար, կարգադրած էր երկոքումբ դպրութեամբք կատարել։ Ցուրտաւի եպիսկոպոսին համար կ՚ըսէ, թէ ես զնա ոչ հալածեցի, այլ էր ինչ որ լսեցի վասն նորա, ուստի նա յիմ կոչն չեկն, եւ ի գիշերի գաղտ գնաց՝ իր վիճակն ալ լքանելով։ Այս մասին մէջ ալ Կիւրիոն ճշմարտախօս չէ, վասնզի Ցուրտաւացիին Տփղիս երթալը կը լռէ, եւ միայն Ցուրտաւէ փախչիլը կը յիշէ։ Քաղկեդոնական խնդիրին գալով, Յունական կայսրութեան ծառայելու կերպարանը հեռանելու համար, Երուսաղէմի աթոռը մէջտեղ կը դնէ, եւ Բիւզանդիոյ յիշատակութիւն չ՚ըներ։ Մեր հին հաւատքը, կ՚ըսէ, Երուսաղէմի հետ մէկ էր, այժմ ալ զհաւատ Երուսաղէմի ունիմք եւ կալցուք, թէպէտեւ ծառայք արքայից արքայի եմք, որուն թագաւորութեան մէջ ալ Հոռոմներ կան, որ քաղկեդոնական են։ Աբրահամի եպիսկոպոսներ յղելու ակնարկութեան, Կիւրիոն հեդնութեամբ կը պատասխանէ, թող զի գան որ ուսուցանեն եւ ուսանին։ Վերջէն կ՚աղաչէ անմեղադիր ըլլալ որ անձամբ չկրցաւ գալ, եւ թուղթին պատասխանը կը խնդրէ (ԹՂԹ. 167)։

« 420. Աբրահամ և Մովսէս   |   422. Սմբատ և Կիւրիոն »
© Gratun.org