Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Աբրահամ Ա. Աղբաթանեցի

423. Մովսէսի Չքմեղանքը

Ցուրտաւացին անգործ չէր, եւ ինչչափ ալ կաթողիկոսին գրած էր թէ հիւանդացեալ ի նեղութեան է (ԹՂԹ. 161), սակայն արթնութեամբ կը հետեւէր ամէն գործողութեանց, որով եւ կրցած էր տեսնել զպատասխանիս թղթոց, զորս գրած էր Կիւրիոն, ուստի փութաց պարտուպատշաճ բացատրութիւնները հասցնել Սմբատի, որ չըլլայ թէ ԿԻւրիոնի զրպարտութիւններէն շփոթի։ Գուցէ, կը գրէ, երկմտեցուցիչ ինչ զձեզ, բայց դուք կարող էք հեռագոյն տեղերու մէջ եղածներուն վրայ ալ քննութիւն բանալ, թող թէ այսպէս Վրաց եւ Հայոց սահմանակցութեան մօտիկ տեղեր կատարուած գործերու վրայ։ Անկէ կ՚անցնի կրկնել, թէ կոչին պատասխանեցի, զինն օր ի Տփղիս ի նորա դուրս կացի, եւ յանդիման չարար, թէ մեկնեցայ երբոր նա ալ Մծխիթա մեկնեցաւ, թէ գիշերանց չփախայ, այլ լուսով գնացի, թէ Ցուրտաւէն մեկնելով եօթներորվ օրը Յովհաննու վանք հասայ, որով ուրիշ տեղեր կամ Վահրամի մօտ երթալու միջոց ալ չէր մնար, եւ ինչչափ ալ յետոյ Վահրամ զինքն հրաւիրեց, ինքն տեղէն չշարժեցաւ, եւ եթէ Վահրամի գացած ըլլայի, կ՚սէ, ինչո՞ւ այս կողմերը գայի։ Վահրամի նամակին համար ալ, կ՚ըսէ, թէ կաթողիկոսին ցուցուցած է, եւ կրնայ Սմբատի ալ ցուցնել, ինչպէս նաեւ իր տուած մերժողական պատասխանը։ Իսկ վասն չար գործոց յանդիմանելու կոչուած ըլլալուն համար, կը յայտնէ թէ թէպէտ Աստուծոյ առջեւ մեծ մեղաւոր մըն է, սակայն ԿԻւրիոն չի կրնար իր վրայ եւ ոչ մի յանցանք հաստատել, բայց եթէ անոր ընթացքը պախարակելը եւ նեստորական եպիսկոպոսի ձեռնադրութեան դէմ բողոքած ըլլալը։ Սմբատը կը հրաւիրէ որ ամէն կողմ հարցնէ, ինչ պատիժ որ կ՚ուզէ իրեն վրայ տնօրինէ (ԹՂԹ. 172)։ Այդ ըսուածներուն մէջէն նկատողութեան արժանի են Վահրամի անձին վրայ ըսուածը։ Վահրամ ուղղափառ դաւանութեան հետեւող մը պիտի ըլլայ, վասնզի, կ՚ըսէ թէ հաւատ ձեր եւ նորա մի է։ Միւս կողմէն Ատրներսէհ եւ Վահան Վրացի իշխաններուն հակառակորդ մը եղած ըլլալը կը յիշուի (ԹՂԹ. 174), եւ այս տեղեկութիւններէն կրնանք հետեւցնել թէ Վահրամը, Վրաց քաղկեդոնիկ ուղղութեան հակառակորդ եւ Վրաց բդեշխին դէմ ապստամբ, եւ հաւանաբար Վրացի նախարար մըն էր, որ կրնար Ցուրտաւացիին ներկայութեամբ իր կողմը զօրացնել, ուստի անոր լաւ դիրք մըն ալ կը խոստանար, զի ուղղափառ եկեղեցւոյ մեծ բաժին մը ունէծր իրեն կողմ։ Մովսէսի սոյն Վահրամին հետ միանալը կրնար խելքի մօտ ըլլալ, եւ Վահրամէ նամակ մը գրուած ըլլալն ալ՝ Կիրիոնի զրպարտութեան հիմ կրնար ըլլալ, սակայն պարագան շատ հեռու էր Արեաց աշխարհին մեծ զիեան հասցնելէ, որ Սմբատը գրգռելու համար դարբնուած բացատրութիւն մըն էր։

« 422. Սմբատ և Կիւրիոն   |   424. Սմբատի Մեկնիլը »
© Gratun.org