Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Աբրահամ Ա. Աղբաթանեցի

424. Սմբատի Մեկնիլը

Բայց Սմբատ անանկ շուտով խաբուելու ու գրգռուելու մարդը չէր, նա գործերը իրենց պարագաներուն մէջ քննած ու կշռած, եւ անցնելոյն վրայ լիուլի տեղեկութիւններ քաղած էր Վրթանէս քերթողէ, որ իրեն կ՚աշխատակցէր միաբանական գործը յաջողցնելու համար։ Ուստի Սմբատ շատուշատ զարմացած էր, թէ ինչպէս Կիւրիոն կը համարձակէր զայսպիսի մահաբեր բաներ՝ սուտ գրել իրեն։ Իսկ ըլլալիքին գալով, Սմբատ կը գրէ Ցուրտաւացիին, թէ ինքն Պարսից թագաւորէն փութով ի դուռն խնրեալ է, եւ կը խոստանայ որ հոն հասնելուն հրաման հանել տայ, որ Մովսէս երթայ իր եկեղեցին նստի, եւ իր հաւատքով իր ժողովուրդը կառավարէ։ Իսկ առայժմ կը յորդորէ որ հանդարտ մնայ, իր գործը Աստուծոյ եւ կաթողիկոսին յանձնէ։ Արդէն ինքն կաթողիկոսին ալ խորհուրդ տուած է, որ երկրորդ նամակ մը գրէ Կիւրիոնի, անկէ ետքը երրորդ մըն ալ գրէ, եւ թէ Կիւրիոն եւ իրեննր ի նոյն խելագարութեան կան, եւ ի միաբանութենէ մերմէ հեռանան, զարիւն նոցա ի գլխոց իւրեանց խնդրեսցէ Տէր Աստուած, եւ մեք անպարտ լիցուք։ Վերջապէս կը յանձնարարէ Մովսէսի որ իր մեկնելէն ետքը եղածները իրեն գրէ, թէ զիա՞րդ գործդ ի գլուխ երթայ (ԹՂԹ. 174)։ Այս գիրէն ետքը Սմբատ մեկնած է Հայաստանէն ի գալ գարնանայնոյ ժամանակի (ՍԵԲ. 103), որ կը յարմարի 608 Մարտին վերջերը։ Սմբատ Հայաստան եկած ատեն եկեղեցւոյ բարոյական շինութենէն զատ նիւթական շինութեան հրաման մըն ալ ստացած էր, այն է վերաշինել Դըւնայ Ս. Գրիգոր եկեղեցին, որ այրած էր 571-ին Վարդան Մամիկոնեանի շարժումին ատեն (§ 379)։ Սմբատ այս շինութեան ալ նախապատրաստութիւննրը հոգաց, եւ կաթողիկոսի ընտրութենէն ետքը եկեղեցւոյ հիմնարկութիւնը կատարեց, համակ քարէ կառուցանելու դիտմամբ, ւ ժողովեաց ճարտարապետս քարի, եւ հրաման տուաւ գործը փութացնել։ Եկեղեցւոյն դիրքը բերդին մօտ էր, եւ ամուր շինուածը կասկածներ յարոյց բերդակալին միտքը, մի գուցէ ապստամբութեան ամրոց դառնայ, ուսին մարզպան ու բերդակալ համաձայնութեամբ գիր ամբաստանութեան հասցուցին Խոսրովի, թէ կարի մերծ է առ բերդն, եւ վնասակար է ի թշնամին։ Բայց դիմումը անօգուտ եղաւ, որովհետեւ այնչափ մեծ էր Խոսրովի միտքին մէջ Սմբատի յարգանքը, որ մարզպանին պատասխանելով հրամայեց, որ եկեղեցին իր տեղը շինուի, իսկ բերդը այնտեղէն քակուի, հարկաւ ուրիշ տեղ շինելու համար (ՍԵԲ. 103)։ Ինչչափ ալ Սմբատ հրամաններ կու տար շէնքը փութանակի հասուցանել ի կատարումն (ՍԵԲ. 103), սակայն վերահաս ձմեռը, եւ գարնան իր մեկնիլը, արգիլեցին շինութեան կատարումը, եւ իր մեկնելէն ետքը Աբրահամ ալ չկրցաւ գործին շաի մղում տալ, այնպէս որ հազիւ Կոմիտասի ժամանակ կատարի շինուած եկեղեցւոյն Սրբոյն Գրիգորի (ՍԵԲ. 123)։ Մենք առ այժմ զանց կ՚ընենք Սմբատի Պարսկաստանի մէջ գործունէութիւնը պատմել, նախապէս Վրաց խնդրոյն շարունակութիւնը բացատրելու համար։

« 423. Մովսէսի Չքմեղանքը   |   425. Երկրորդ Ազդարարագիր »
© Gratun.org