Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Աբրահամ Ա. Աղբաթանեցի

425. Երկրորդ Ազդարարագիր

Սմբատի ըրած կարգադրութեան համեմատ, երկրորդ նամակ մը կ՚ուղղէ Աբրահամ Կիւրիոնի, եւ նախապէս շնորհաւորութեանը շնորհակալութիւն յայտնելէն ետքը, կը խնդրէ որ երոկւ եկեղեցիներուն միաբանութիւնը, որ Հայոց Բաբգէն եւ Վրաց Գաբրիէլ կաթողիկոսներուն օրով եւ ժողովով հաստատուած է, անխախտ պահուի։ Չգրեմք, կ՚ըսէ, ի վիճաբանութիւն, այլ փութամք ի սէր եւ ի հաւատ։ Երուսաէմի դաւանութեան համար կ՚ըսէ, թէ ինքը հինին վրայ կը խօսի, եւ ոչ Յոբնաղի ձեռքոյ փոփոխուածին վրայ։ Ցուրտաւայ եպիսկոպոսին համար կը գրէ, թէ քաջ հասեալ եմք ի վերայ սորա բարեպաշտութեան եւ լաւութեան, եւ աւելի վկայ որ չէ պիտոյ։ Այսուհանդերձ կ՚առաջարկէ, որ Վրաց կամ Հայոց սահմաններուն վրայ տեղ մը որոշուի, ուր տեսակցին եւ թիւրիմացութիւնները բարատուին։ Տեսակցութեան համար յետ սրբոյ զատկի ժամագրութիւն կուտայ (ԹՂԹ. 177), որով կը յայտնուի թէ նամակը 608 Մարտին գրուած է, քանի որ Զատիկը Ապրիլ 7-ին պիտի տօնուէր։ Որչափ Աբրահամի նամակը հեզութեամբ եւ սիրաշահութեամբ էր գրուած, այնչափ խիստ ու բուռն էր ԿԻւրիոնի պատասխանը, որով ու բուռն էր վերջնական որոշումը Հայերէն բաժնուելու եւ Յոյներուն յարելու, ով գիտէ ինչ օգուտներ վայելելու նպատակով, որովհետեւ հնար չէ Կիւրիոնի նենգամիտ ընթացքին մէջ, անկեղծ համոզման նշաններ տեսնել, նոյնիսկ միամտութեամբ սխալած ալ ենթադրելով։ Հայոց եւ Վրաց հնաւանդ միաբանութիւնը կ՚ընդունի, եւ Մովսէս կաթողիկոսի հրամանով Խուժիկ Նեստորականները մերժած լինելը կը յիշէ, բայց կը պնդէ թէ իրենք Երուսաղէմի դաւանութիւնը կը պահեն, որով Հոռոմք վարին, եւ վկայութեան կը կոչէ հինգ հայրապետները, Հռոմի, Աղեքսանդրիոյ Անտիոքի, Կոստանդնուպոլսոյ եւ Երուսաղէմի, զորս Պետրոսի, Մարկոսի, Ղուկասի, Յովհաննէսի եւ Յակոբի աթոռներ կ՚անուանէ, եւ կը յաւելու, այժմ զիա՞րդ թողուցումք զայն եւ ձեզ հաւատասցուք։ Ցուրտաւի եպիսկոպոսին գալով, կը գրէ, թէ Շուշանիկի օրէն ի վեր, Վրացի եւ Հայ եպիսկոպոսներ անխտիր նստած են այն աթոռին վրայ, եւ են, Ափմց, Գառնիկ, Սահակ, Եղիշայ, Յակոբ, Յոհան, Ստեփանոս, Եսայի, Սամուէլ, Ստեփանոս եւ Յոհանէ, եւ եթէ Մովսէս չէր ուզեր Վրաց աթոռին համակերպիլ, պէտք էր որ անկէ ձեռնադրութիւն չընդունէր։ Եւ քանի որ Վրաց աթոռին 35 եպիսկոպոսները համամիտ են, Մովսէս այդ ուստի՞ գտաւ միայն ուսեալ եւ ուղղափառ։ Վերջապէս կը պարծենայ թէ իր օրով Վրաց եկեղեցին աւելի պայծառացաւ, եւ արքայից արքայի շնորհներն ալ վայելեց. ուսին այլեւս Հայոց աթոռին հետ յարաբերութեան պէտք չունի, ապա ինձ ընդ Հայս, ոչ այլ ինչ գգործ չկայ, բայց եթէ Երուսաղէմ երթալու առթիւ Հայաստանէն անցնելու պարտաւորուի։ Ուստի կը կնքէ, յաղագս այսորիկ այլ մի գրէք առ մեզ, տեսակցութիւնն ալ կը մերժէ ըսելով, վասն ժամանակիս անպարապ եմք, անմեղադիր լերուք (ԹՂԹ. 179)։ Կիւրիոնի պատասխանին կրնանք թուական դնել 608 Ապրիլը, որ է տեսակցութեան համար Աբրահամէ նշանակուած ժամագրութեան ատենը։

« 424. Սմբատի Մեկնիլը   |   426. Երրորդ Ազդարարագիր »
© Gratun.org