Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Աբրահամ Ա. Աղբաթանեցի

433. Գրիգոր Քերթող

Ժամանակին յուզուած խնդիրները լցարնելու համար պիտի յիշենք Գրիգոր Քերթողի մէկ գրուածը, որ Գիրք Թղթոցին մէջ անցած է (ԹՂԹ. 153-160)։ Հեղինակին վրայ շատ տեղեկութիւն չունինք։ Քերթող կոչումը կը ցուցնէ թէ Սիւնեաց դպրոցին գլխաւորներէն էր, եւ պէտք է նոյն վարդապետն ըլլայ, որ Վրթանէս Քերթողի հետ Կոստանդնուպոլսոյ ժողովին գտնուեցաւ Մովսէս կաթողիկոսի հրամանով (ՍԱՄ. 76)։ Գրուածը ուղղուած է Աբրահամ կաթողիկոսին եւ զննեզով կը տենուի թէ բաւական կարեւոր խնդիր մը յուզուած է այն ատեն, թէ օրէ՞ն է արդեօք գործածել այն պատարգի սեղանները, որոնք հերձուածողներէ գործածուած ըլլալով՝ պղծուած կը համարուն, թէ ոչ հարկ է անոնք քակել, նորեր կանգնել, եւ նորէն օծել։ Այս միջոցին Նեստորականաց եւ ՔԼաղկեդոնականաց հետեւողները բաւական տարածուած ղին, եւ Վրաց խզումն ալ նոր ընդարձակութիւն տուած էր անոնց, որով սեղաններու հնդիրէն յառաջ եկած դժուարութիւնները շատցած էին։ Այնպէս ըթ տեսնուի որ Աբրահամ թոյլատու ընթացք մը բռնած էր, պաշտամանց դիւրութիւննր ընծայելու համար, մինչ Գրիգոր այդ ընթացքին համամիտ չէ, եւ հաւանաբար իր գաղափարակիցներէ ալ յորդորուած, դիտողագիր մը կ՚ուղղէ Աբրահամին, զի Դուք, կ՚ըսէ, առաւել ողորմութիւն արարէք։ ԳՐիգորի պատճառաբանութիւնը կազմուած է հին եւ նոր կտակարաններէ քաղուած օրինակնրով եւ վկայութիւններով, որոնց գլխաւորն է, թէ քանի որ կաթողիկոսին ալ կարծիքով եւ հրամանով, օրէն չէ հաղորդել այն պատարագներուն, որոնք հերձուածողներէ կը մատուցուին, սեղաններն ալ ընդունիլ պէտք չէ։ Քրիստոսի վարդապետութեամբ սեղանն է որ սրբէ զպատարագն, ուստի հնար չէ սեղանը ընդունիլ, քանի որ պատարագը կը մերժուի։ Դուք, կ՚ըսէ, եւ զդուզնաքեայ անդ երկրպագութիւն՝ դատապարտութիւն ի հոգեւորին ուսուցանէք, այսինքն է, Աբրահամ չէր ներեր որ աղօթքի եւ երկրպագութեան երթըցուի այն եկեղեցիները, որոնք կը գտնուէին առ մեր հերեսիովտայքս, եւ կամ յարեւելս ի Պարսս, ի Տիզբոն եւ յայլ տեղիս (ԹՂԹ. 156)։ Ասկէ կը հետեւցնէ, թէ սեղանները ընդունիլ հակասութիւն կ՚ըլլայ։ Միեւնոյն ատեն գործը գիւրացնելու համար, Գրիգոր խնգիրին մջասահման լուծում մը կու տայ, ուղղափառներէ կանգնուած եւ հերձուածողներէ պղծուածները՝ նոյնիսկ հերձուածողներէ կանգնուածներէն զաիելով, եւ կ՚առաջարկէ. Զհայցումնս մեր կատարեցէք, փոխել զսեղանս նորս՝ ի նորոյ հաստատեալս, որովհետեւ առաջին շնորհն ալ յանօրինացն եւ յանհաճելեացն բացակայի։ Բայց կ՚ընդունի որ հաուին առաջին անգամ ուղղափառներէ կանգոնւածները, վասնզի ինչպէս գայթակղեալները զջղմամբ ուղղափառութեան կը վերադառնան, եւ զբարեպաշտութիւն խոստովանելով՝ յառաջին ի մտացն փոխեցան, այսպէս գոյ հնար փոխարկել յառաջին սրբութեանն պատուականութիւն՝ եւ զսեղանս (ԹՂԹ. 155)։ Սեղաններու առթիւ խաչերու վրայ ալ առանձինն կը խօսի (ԹՂԹ. 158), եւ ամենայն ակնածութեամբ կը կնքէ. Առ բարի հովիւդ ասասծուք (ԹՂԹ. 159), թէ սեղան ուրեմն փոխել իրաւոնք են (ԹՂԹ. 160), եւ կը խնդրէ որ թէ այլ ինչ յայտնեցաւ ձեզ ի հին եւ ի նոր կտակարանաց, ցուցէք եւ մեզ (ԹՂԹ. 155), բայց թէ իշխանութեամբ ինչ կամիք, եւ ոչ ըստ գրոց, մեր վերջին բան վասն այդր՝ դոյնդ է (ԹՂԹ. 160)։ Որովհետեւ խնդիրը Գրիգոր Քերթողի նամակէն կը քաղենք, եւ ուրիշ պատմական յիշատակ չունինք, անոր վարջաւորութան մասին բան մը չենք կրնար աւելցնել, բայց եթէ, որ նոյնիսկ պատմական յիշատակին բացակայութիւնը կը ցուցնէ, թէ դիւրաւ համաձայնութիւն գոյացած է, եւ հակառակութիւն տեղի չէ ունեցած։

« 432. Ինն Դասուց Աստիճանները   |   434. Սմբատի Բարձրանալը »
© Gratun.org