Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Աբրահամ Ա. Աղբաթանեցի

437. Նեստորականաց Գործերը

Այս միջոցին կրօնական զանազան պատահարներ տեղի կ՚ունենային Պարսից մայրաքաղաքը։ Արքունեաց մէջ ստացած ազդեցիկ գիրքը յիշեցինք (§ 434)։ Ուրիշ մըն ալ կար, որ նոյնչափ ազդեցութիւն ստացած էր արքունեաց մէջ, Գաբրիէլ Շիզգարացին, արքունեաց բժշկապետը կամ պարսիկ կոչմամբ դուրուստպետը, որ յաջողած էր Շիրին թագուհւոյն ամլութիւնը բժշկել, եւ Մերդանշահ արքայորդւոյն ծննդեան պատճառ ըլլալ (ՅԱՐ. 146)։ Գաբրիէլ ալ Սմբատի նման միաբնակ ուղղաբառ էր, նոյնպէս էր եւ Շիրին թագուհին (ՍԵԲ. 76), եւ այս երեքին համամիտ ուղղութիւնը կրցաւ ազդել Խոսրովի վրայ, որ իր պաշտպանութիւնը շնորհէ իրենց դաւանութեան, եւ զլանայ Նեստորոկաններուն։ Չէ՞ որ Նեստորոկաններ Քաղկեդոնականներուն համամիտ էին, եւ Խոսրով ալ սաստիկ ատելութեամբ կը պատերազմէր քաղկեդոնիկ Յոյներուն հետ։ Զօրութեամբ այդ ազգեցութեան երկար ձգձգումներ եղան Նեստորականներու կաթողիկոս մը ընտրելու համար Սարբիշօ կաթողիկոսի համուընէ ետքը, որ մեռած էր 604-ին։ Թպէտ Նեստորականներ կ՚ուզեէին Գրիգոր Կաշկարցին բարձրացնել աթոռը, բայց Գաբրիէլի ազդեցութեամբ ընտրուեցաւ, Գրիգոր Պորաթեցին։ Այն ալ շուտով վախճանեցաւ շուրջ 609-ին, եւ այս անգամ աւելի մեծ տագնապ ծագեցաւ, վասնզի Խոսրով յաջորդին ընտրութիւնը Շիզգարացիին յանձնեց, իսկ նա ամէն տեսակ դժուարութիններ հանեց, որպէսզի յաջորդ չընտրուի, եւ Նեստորականներ տկարանան, եւ եթէ հնար լինի ի սպառ ալ ցուրին ու ջնջուին (ՅԱՐ. 146)։ Նեստորականներ շարունակ դիմումներ կ՚ընէին ընտրութեան արտօնութիւն ստանալու համար, իսկ Շիզգարացին չէր դադարեր ծանր ամբաստանութիւններ կուտել անոնց գլուխը, այնպէս որ Խոսրովի հրամանով հարկ եղաւ կէս դատական կէս կրօնական քննութիւն մը բանալ, գլխաւոր նպատակ ունենալով ճշդել, թէ Նեստորականաց ուղղութիւնը տէրութեան հակառակ կողմ մը ունէր արդեօք։ Աստի եւ անտի պատգամաւորներ հրաւիրուեցան, Նեստորականներուն ենրկայացուցիչները եղան Յովնադաբ Խըդհայեաբի եւ Շուբխալըմարան Բեթսըլոխի մետրապոլիտներ եւ Գէորգ Իզալացի գիտնական վարդապետ։ Նեստորականաց յիշատակներուն համաձայն իրենց յաղթական գտնուեցան կրօնական վիճաբանութեանց մէջ, եւ Շիզգարացիին հրամայուեցաւ որ զիրենք չհալածէ (ՅԱՐ. 147)։ Այս հպարագային է որ Պարսից ժողովի մը յիշատակութիւինն ունինք, որուն թուականը եւ կազմութիւնը խնդիրներու տեղի տուած է։

« 436. Պարսից Յաղթանակը   |   438. Մարաստանի Գումարումը »
© Gratun.org