Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Կոստանդին Ա․ Բարձրաբերդցի

1135. Յունաց Հետ Բանակցութիւն

Հեթումի բացակայութեան միջոցին, Կոստանդին ուզեց օգտուիլ Յոյներու հետ բանակցութիւնը նորոգելու եւ համաձայնութեան մը յանգելու։ Թէրեւս Հեթում կապարելապէս Լատիններու կողմը վաստկուած՝ շատ չէր սիրեր Յոյներու հետ յարաբերութիւնները, որ Կոստանդին Յոյներու հետ բանակցութեան մտաւ, իբրեւ գիտաց, եթէ Հեթում գնաց խաղաղութեամբ եւ դադարեալ է ի Մեծն Հայք, ինչ որ եթէ մէկ կողմէն անվտանգ Կարս հասած ըլլալուն կակնարկէ, միւս կողմանէ ալ շուտով դառնալիք չըլլալը կը նշանակէ։ Բանակցութեան պատուիրակն եղաւ Յակոբ մեծ վարդապետը, այր բանաւոր եւ իմաստուն, զոր առաքեալ էին յառաջագոյն վասն սիրոյ եւ միաբանութեան առ թագաւորն Յունաց Յովհաննէս, որ ունէր զկողմանս Ասիոյ։ Արդէն յիշեցինք (1111), առաջին բանակցութիւն մը՝ Նիկիա նստող Յունաց կայսր Յովհաննէս Վադակէսի հետ, նոյն Յովհաննէսն էր տակաւին Նիկիոյի կայսրը, որուն այն անգամ ալ սոյն այս Յակոբ վարդապետը բանագնաց ղրկուած էր։ Յարաբերութեանց կրկնուելուն պատճառը միշտ քաղաքական էր, զի Վադակէս մեծացեալ էր յաւուրսն, եւ կրնար Կիլիկիոյ թագաւորութեան ալ սպառնալ։ Իսկ Յակոբ վարդապետը անխտիր Կլայեցի, Սսեցի եւ Տարսոնացի մականուններով կը յիշուի, եւ մենք առաջինը աւելի գործածական կը գտնենք։ Նմանապէս Գիտնական եւ Հռետոր մակդիր անուններն ալ կը կրէ, որոնք իր մտաւորական կարողութեան փաստը կը կազմեն։ Յակոբ Սիսէ կամ Հռոմկլայէ Նիկիա գալով Յունաց վարդապետներուն հետ վիճաբանութեան մտաւ, որոնց գլուխը կը գտնուէր Մանուէլ պատրիարք։ Գլխաւոր նիւթը Քաղկեդոնի եւ բնութեանց խնդիրն էր, որով Յոյներ բամբասէին զմեզ Եւտիքեանս լինել, կրկնելով միշտ դարերէ իվեր իրենց բերնին ծամուց եղած մեղադրանքը։ Սակայն Յակոբի դժուար չէր բուն հայադաւան վարդապետութիւնը պարզել, եւ միաւորեալ մի բնութիւն դաւանութեան, Կիւրեղեան եւ ոչ Եւտիաքական սկզբունք մը լինելը համոզել։ Պատմիչը կը վկայէ թէ Յակոբ Գիտնական աստուածիմաստ բանիւք եւ գրոց վկայութեամբ հաստատել շինեաց զմիտս նոցա ի սէր եւ ի միաբանութիւն ընդ ազգս մեր, բայց մենք պիտի չկարենանք գործին վերջնական եւ հաստատուն լուծում տրուած ըսել։ Վասնզի Յոյներու հակառակութիւնը եւ եւտիքականութեան կարծեցեալ մեղադրանքը այս անգամ ալ չդադրեցաւ, եւ Յոյներ դարէդար միշտ նոյն խօսքերը կրկնեցին, պահանջելով ոչ թէ ուղղափառութեան վրայ կանգ առնել, այլ ամէն կերպով իրենց նմանիլ եւ իրենց հետեւիլ։ Ինչ ալ ըլլայ իսկական վերջաւորութիւնը, գոնէ առժամեայ հանդարտութիւն մը տեղի ունեցած պիտի ըլլայ, վասնզի Յակոբ դարձաւ ի նոցանէ պատուով (ԿԻՐ.212), միեւնոյն գացած տարին, 1254-ին։

« 1034. Խանին Շնորհները   |   1136. Հեթում Ի Հայաստան »
© Gratun.org