Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կոմիտաս Ա. Աղցեցի

446. Ասորի Եպիսկոպոսներ

Խոսրովի 27-րդ տարին, որ է 616-ին, Կոմիտասի կաթողիկոսութեան սկիզբը, երկու Ասորի եպիսկոպոսներ, Մարութա եւ Պետրոս, Ասորւոց կողմէն Դուին կու գան, եւ ուղղափառ հաւատոյ գիր մը կը կենրակայացնեն բարի կամօք, ցգլուխ եւ ցառաջնորդ տէր Կոմիտաս կաթողիկոս Հայոց մեծաց, եւ լաւ ընդունելութիւն վգտնելով ուրախութեամբ կը դառնան իրենց տեղերը (ՍԱՄ. 290)։ Ասորւոց կողմեր ըսուածը ընդհանուր բացատրութիւն մըն է, եւ որոշակի չի յայտներ թէ ո՞ր գաւառէն եւ ո՞ր դաւանութեան կողմէն եկած էին Հայոց կաթողիկոսարանը, իրենց հաւատակցութիւնը եւ հպատակութիւնը յայտնել։ Այս առթիւ պէտք ըլլալով պարագաներու զննութեամբ պատմութիւնը ճշդել, օգտակար կը սեպենք յիշել տալ Ներսէս Բագրեւանդացիի օրով կատարուած Աբդիշոյի ձեռնադրութիւնը, ուղղափառ Ասորիներու հովուութեան համար (§ 361)։ Այն ատեն ալ յիշեցուցինք, թէ ասիկա պատահական եղելութիւն մը չէր, այլ թէ կային Հայաստանի հարաւակողմը, Միջագետքի սահմանակցութեան մէջ, Հայոց հաւատակից եւ Հայոց հայրապետութեան ենթարկեալ Ասորիները, որոնց եպիսկոպոսները Հայոց կաթողիկոսնէն կը ձեռնադրուէին, եւ հայրապետական խորոհւրդին մէջ աթոռ ունէին, ինչպէս Ուխտանէս ալ կը յիշէ իր ժամանակին Ժ. դարու մէջ (ՈՒԽ. Ա. 100)։ Այդ տեղեկութիւնները մերձեցնելով, կրնանք հետեւցնել թէ Մարութա եւ Պետրոս միեւնոյն կողմերու եպիսկոպոսներ էին, Աբդիշոյի յաջորդութենէն, որք հարկ սեպած էին անձամբ ներկայանալ նորընտիր Կոմիտաս կաթողիկոսին, եւ դաւանաւցութեան եւ հպատակութեան վկայութիւնը վերանորոգել։ Միեւնոյն գիրին մէջ կը յիշուին Զաքարիա եւ Սաբա եւ Գիորգիոս եպիսկոպոսներ, զորս կը մերժեն եւ կը նզովեն Մարութա եւ Պետրոս, ինչպէս նաեւ զսուտ ձեռնադրութիւնս նոցա (ՍԱՄ. 291)։ Կ՚երեւի թէ պահ մը տացաձայնութիւն ինկած է նոյն այս ուղղափառ Ասորիներու մէջ, եւ ուրիշ աթոռէ ձեռնադրութիւն առած նեստորական կամ քաղկեդոնիկ եպիսկոպոսներ եած են անոնց մէջ, եւ իրենց կողմ ժողովուրդ շահիլ ուզած են, վասնզի յայտարարութեան մէջ կը մերժէին նաեւ զամենեսեան որք ընդունին զնոսա։ Հարկաւ Կոմիտաս, նախկին եպիսկոպոս Տարոնոյ, եւ մօտէն ծանօթ սահմանակից գաւառներու գործերուն, ջանացած է ճշմարտութիւնը պաշտպանել եւ խռովութիւնները հանդարտել, հով տարած է յիշեալ եպիսկոպոսները քաջալերել ու պաշտպանել, եւ ուղղափառ ասորի հաւատացեալները կանոնաւոր կացութեան մէջ զօրացնել։

« 445. Քաղաքական Կացութիւն   |   447. Կոմիտաս և Մոգեստոս »
© Gratun.org