Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կոմիտաս Ա. Աղցեցի

447. Կոմիտաս և Մոգեստոս

Սեբէոսի մէջ կը գտնենք թղթակցութիւն մըն ալ ԵՐուսաղէմի տեղապահ Մոգեստոս երէցին եւ Կոմիտաս կաթողիկոսին միջեւ, որուն վաւերականութեան վրայ ալ պիտի կասկածէինք, եթէ Սեբէոսի պէս լուրջ եւ զգուշաւոր պատմագիր մը չըլլար զայն յաշռաջ բերողը։ Որովհետեւ Երուսաղէմի աթոռը Յոբնաղին վերջին օրերէն ի վեր քաղկեդոնիկ դաւանութեան հետեւած էր, եւ չէր կրնար հոգեւոր սիրոյ հաղորդակցութիւն հաստատել Հայոց հակաքաղկեդոնիկ աթոռին հետ։ Բայց կ՚երեւի թէ Երուսաղէմի աթոռն ալ իր ուղղութիւնը փոխեց, քաղաքին Պարսից ձեռք անցնելէ, եւ Զաքարիա պատրիարքին գերի տարուելէն ետքը, եւ ուզեց իրեն նպաստաւոր ընել Հայոց աթոռը, որպէսզի անոր ձեռքով պաշտպանութիւն շահի Երուսաղէմի քրիստոնեայ ժողովուրդին համար։ Արդէն այդ փոփոխութեան առաջին քայլը տեսնուած էր Պարսից ժողովին առթիւ, որուն մէջ Զաքարիա պատրիարք յայտարարած է, թէ երեք ժողովներուն դաւանութիւնն է ուղիղը, թէ նոցին միաբան Հայոց հաւատն ճշմարտութեամբ է, թէ Քաղկեդոնի ասացեալն ոչ է միաբան նոցին։ Զաքարիա աւելի յառաջելով իր քաղկեդոնիկ դաւանութեան վրայ զղջում յայտնած է. եթէ ոչ էաք մեք խոտորնակս գնացեալ առ Աստուծոյ, եւ ոչ նա բարկութեամբ խոտորնակս գնացեալ էր առ մեզ, բայց այդ երկուցեալ յԱստուծոյ, առաջի ձեր զճշմարիտն ասեմք (ՍԵԲ. 192)։ Անշուշտ Զաքարիա այդ յայտարարութիւնը կ՚ընէր, տեսնելով որ նեստորական եւ քաղկեդոնիկ դաւանութիւններ կասկածաւոր են Խոսրովի աչքին, եւ ինչ որ Զաքարիա Պարսկաստանի մէջ կ՚ընէր, հարկաւ Մոգեստոս ալ, որ անոր տեղապահութիւնը կը վարէր, նոյնը պիտի ընէր։ Մոգեստոս է, որ առաջին անգամ Կոմիտասի կը գրէ, առիթ առնելով Հայ ուխտաւորներուն Երուսաղէմ երթալը։ Կոմիտասին կու տայ արքեպիսկոպոս եւ մետրապոլիտ աշխարհին Հայոց կոչումը (ՍԵԲ. 131), լռելով պատրիարք անունը, կը պատմէ Երուսաղէմի մէջ քրիստոնէից տրուած պաշտպանութիւնը, եւ Հրէից հեռացումը, կ՚ընդունի թէ այս արդիւնքները ի ձեր սուրբ աղօթիցդ եղան, եւ կը խնդրէ մի՛ պակասել ամենեւին ի յիշել եւ նայիլ ի մեզ (ՍԵԲ. 134)։ Այս խօսքերը բաւական նշանակալից են՝ Կոմիտասի միջնորդութեամբ Երուսաղեմացիներու օգտուած լինելը հաստատելու։ Պատասխանին մէջ Կոմիտաս ինքզինքին եպիսկոպոսապետ, եւ տեղապահին եղբայր պատուական Մոգեստոս կոչումը կու տայ (ՍԵԲ. 134), եւ քաջալերական խօսքերով կը մխիթարէ, եւ առաւելագոյն դիւրութեանց ակնկալութեամբ կը յուսադրէ։ Այս թղթակցութեան մասին տուած տեղեկութեանց ակնկալութեամբ կը յուսադրէ։ Այս թղթակցութեան մասին տուած տեղեկութիւննիս յայտնապէս կը ցուցնեն, թէ անիկա փոխանակուած է Կոմիտասի առաջին տարիներուն մէջ, երբ տակաւին Հերակլ պատերազմի սկսած չէր, եւ Երուսաղէմ Պարսից իշխանութեան ներքեւ կը մնար։

« 446. Ասորի Եպիսկոպոսներ   |   448. Զանազան Շինութիւններ »
© Gratun.org