Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Քրիստափոր Բ. Ապահունի

457. Բամբասանք և Հրաժարական

Սեբէոսի պատմութեան համեմատ, Քրիստափոր խռովութեանց պատճառ եղաւ իր չարախօսութիւններով, ու գժտութիւն թողուց Վարազտիրոցի եւ իր եղբօր մէջ։ Ասոր վրայ եպիսկոպոսներ եւ իշխաններ ըննութիւն բացին, եւ իր ընտանիքներէն երկու հոգի ժողովին ներկայացան եւ կաթողիկոսներէն ոմանք դուրս հանուեցան, եւ մնացեալ ժողովականներուն որոշմամբ կաթողիկոսութեան փակեղը Քրիստափորէ առնուեցաւ, կարգէն ղրոկւեցաւ, եւ անարգանօք դուրս հանուեցաւ (ՍԵԲ. 154)։ Բոլորովին կը տարբերի Յովհաննէս կաթողիկոսի պատմութիւնը։ Սա կը գրէ ըօ զրոյցներու նայելով Վարազտիրոց գժտած է եղեր իր եղբայրներուն հատ Քրիստափորի քսութեանց համար։ Այսպիսի քօսքեր սկսեր են պարտիլ, եւ նոյնիսկ անոր տունին մարդիկներէն քանի մը խօսք խառնողներ բամբասանս ապիրատս շիներ են, եւ կամակոր մտօք եւ քմահաճ կերպով որոշեր են զինքը կաթողիկոսութենէ վար առնել։ Քրիստափոր ասոր վրայ յօժարակա կը հրաժարի չարիքի առիթ չտալու համար, եւ Մասեացոտն գաւառի Ուղիք գիւղին մօտ միայնաբան մը կը շինէ, եւ շռատ ալ միայնակեացներ իրեն քով հաւաքելով, պահքով ու աղօթքով, տքնութեամբ ու աշխատութեամբ, առաքինաջան կեանքի կը ձեռնարկէ (ՅՈՎ. 97)։ Ժամանակով մերձաւորներէն Ասողիկ ալ կը գրէ, թէ Քրիստափորը աթոռէն վար առին, որովհետեւ իշխաններուն մէջ խռովութիւն կը ձգէր, եւ յետոյ ուրիշ պատճառներ ալ աւելցուցին (ԱՍՈ. 88)։ Վարդան ալ իշխաններուն մէջ խռովութիւն ձգելէն զատ բան մը չի յիշեր (ՎԱՐ. 61). իսկ Կիրակոս եւ Օրբէլեան բնաւ պատճառ մը չեն ցուցներ։ Այդ մանրամասնութիւնները իրարու մօտեցնելով կը տեսնենք, որ Սեբէոսէ զատ ամէնքն ալ համաձայն են Քրիստափորը յանիրաւի հակառակութեանց զոհ գացած ցուցնել։ Վարազտիրոցի եւ եղբայրներուն մէջ գժտութիւնը, եթէ ընտանեկան խնդիր չէ, ընտանիքէ դուրս իշքաններու վրայ պէտք կ՚ըլլայ մեկնել, վասնզի գործի մէջ գտնուող Վարազտիրոցի եղբարյներ, բնաւ յիշուած չեն։ Քրիստափորի դէմ վկայութիւն տուող ընտանիքներն ալ, ազգականներ չեն, այլ կաթողիկոսարանի մարդիկներ, որք դիւրաւ կրնային մարզպանէն վաստկուիլ։ Նշանակալից է Սեբէոսի խոստովանութիւնը, որ ժողովին եպիսկոպոսներէն ոմանք դուրսհանուած են որոշումէ առաջ, որ է ըսել ըօ բողոքող մաս մը եղած է Քրիստափորի նպաստաւոր։ Բայց ամենէն աւելի նկատելի է Քրիստափորի կաթողիկոսութենէ ետքը անցուցած կեանքը, ինքզինքը ճգնաւորական եւ խաղաղական կենցաղի մը նուիրելով, հեռու ամէն անտեղի ճիգերէ։ Այդ պարագան սուտ չի կրնար ըլլալ, վասնզի Ուղեաց միայնարանը ամենուն ծանօթ էր եւ Վարդան ալ զայն կը յիշէ, թէ տէր Քրիստափոր Մասեացոտնի մէջ միայնարան շինեց, ուր առաքինանայր բազում ջանացող աղօթիւք, երեքհարիւր խարազանազգեստ արամբք (ՎԱՐ. 62)։ Սեբէոս այս նհպատսիաւոր կէտը լռութեամբ կ՚անցնի եւ չի յիշեր, եւ ասով աւելի եւս կասկած կ՚աւելցնէ իր կուսակցական հակառակութեան վրայ։

« 456. Բնաւորութիւնն ու Ընթացքը   |   458. Եղելութեանց Ամփոփումը »
© Gratun.org