Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Եզր Ա. Փառաժնակերտցի

465. Կարնոյ Միաբանութիւնը

Թէոդորոսի այս յայտարարութիւնը իր արդիւնքն ունեցաւ, եւ Եզրի հետ եղող եպիսկոպոսներուն եւ աշխարհականներուն միտքերը մակարդեալ պղտորեցան։ Արդէն Եզրի միտք թուլացեալ էին ի ճշմարտութենէն, վասնզի ակն ունէր մարմնուար փառաց եւ ագահութեանց, հետեւապէս ներկաներուն մէջ համաձայնութիւն կազմուեցաւ, Հերակլի ներկայած հաւատոյ գիրը ընդունիլ եւ ստորագրել, եւ ըստ այնմ ալ փութացին կայսեր հաղորդել։ Հերակլ ուրախութեամբ լեցուն հրամայեց հանդիսաւոր եկեղեցական արարողութիւն կատարել Կարնոյ եկեղեցւոյն մէջ, եւ պատարագին մէջ Յոյներ եւ Հայեր, Հերակլ ու Եզր, միասին հաղոդրուեցան, եւ այս կերպով ելուխ ելաւ Հերակլի խորհած եւ ճարտար միոջցներով յաջողցուցած միաբանութիւնը։ Մինչեւ հիմա կը ցուցւոի Կարնոյ մայր եկեղեցւոյն կից՝ հին ու փոքրիկ եկեղեցի մը, Միաբան Սուրբ Աստուածածին կոչուած, Եզրի օրով կատարուած միաբանութեան յիշատակ, որուն վրայ թէպէտ որեւէ յիշատակարան չկայ, այլ Եզրի ժամանակէ մնացած ըլլալու չափ հնութեան նշաններ ունի, եւ ժամանակով նոյնիսկ մայր եկեղեցւոյն մէջ կը պարունակուի եղեր, եւ վերջէն նոր շինութեան ատեն դուրսը առանճինն է թողուեր։ Հերակլ իբր գոհունակութեան ն շանակ, Եզրին նուիրաց զերրորդ մասն գիւղաքաղաքին Կողբայ եւ զաղսն բովանդակ (ՕՐԲ. Ա. 160), ըստ այլոց նաեւ զԱղցք (ՎԱՐ. 61), բայց կ՚երեւի թէ միեւնոյն գաղսն է, գրչագիրներէ շփոթուած։ Էջմիածնի կաթողիկոսարանը մինչեւ ցայսօր իաւունք կը վայելէ Կողբայ աղահանքէն ձրիաբար ստանալու քանի մը սայլաբեռ քարաղի կտորներ։ Այս են Եզրի միաբանութեան եւ Ւարնոյ ժողովին վրայ պատմիչներուն տուած տեղեկութիւնները, որոնք համամիտ են ծանր կերպով մեղադրելու Եզր կաթողիկոսին անձը։ Միայն Սեբէոսն է, որ առանց դիտողութեանկը վերջացնէ պատմութիւնը, դարձաւ մեծաւ շքով ի տուն իւր ըսելով (ՍԵԲ. 15), ինչպէս առաջուց ալ գովութեամբ յիշատակած էր, թէ էր այր խոնարհ եկ հեզ (ՍԵԲ. 154)։ Մի՛ գուցէ ինքն ալ Եզրի խորհրդակիցներէն մէկը եղած ըլլայ, որ արդէն ալ Քրիստափորի պաշտօնանկութիւնը եւ Եզրի ընտրութիւնը այնչափ գոհունակութեամբ պատմած է (§ 457)։ Բայց Յովհաննէս Պատմաբան Եզրի եւ իւրայնոց համար կը գրէ, թէ տգիտաբար իմն, իբր անծանօթ գրոց աստուածայնոց դաւաճանեալ խաբեցան (ՅՈՎ. 60)։ Ասողիկ ալ Եզրի համար կը գրէ, թէ տգէտ գոլով աստուածային գրոց խաբեալ եղաւ (ԱՍՈ. 88)։ Անեցին ալ տգիտաբար հաւանեալ կը ցուցնէ Եզրը (ՍԱՄ. 79), Վարդան վասն տգիտութեան իւրոյ քաղկեդոնիկ եղեւ կ՚ըսէ (ՎԱՐ. 61), Կիրակոս կը մեղադրէ թէ փոխեաց զամենայն ուղղափառ կարգադրութիւնս եկեղեցւոյ (ԿԻՐ. 34)։ Իսկ Օբէլեան ամէն անարգանք կը կցէ նորա անունին, եւ Կողբայ նուէրը յիշատակած ատենը կը գոչէ. Ո՜վ անմիտ եւ չար վաճառին (ՕՐԲ. Ա. 160)։

« 464. Եզր և Հերակլ   |   466. Բանակցութեանց Ձևը »
© Gratun.org