Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Եզր Ա. Փառաժնակերտցի

466. Բանակցութեանց Ձևը

Պատմական եղելութեանց կարգին առջեւ չանցած, պէտք կը զգանք քննել, թէ ի՞նչ էր Եզրի օրով տեղի ունեցած Կարնոյ ժողովը, եւ իրօք ի՞նչ էր Եզրի եւ իւրեանց ընդունած հաւատոյ գիրը։ Դժբախտաբար ոչ Կարնոյ ժողովին գործերն ու կանոններն ունինք, եւ ոչ ալ Հարեկլի ներկայած հաւատոյ գիրին պատճէնը։ Կարնոյ համախմբութիւնը Հայոց ժողով մը ըլլալու համար պէտք էր Հայ եպիսկոպոսներու աւ վարդապետներու պատկառելի թիւ մը ունեանր, բայց Եզրի հետ եղող 4 եպիսկոպոսներէն եւ 3 վարդապետներէն զատ ժողովական չէ յիշուած, ոչ թիւ է ցուցուած, եւ ոչ նիստեր նշանակուած, եւ եօթը ներկաներուն ով ըզլլալն ալ դարեր ետխը Զաքարիա Ծործորեցին է յիշած (ՉԱՄ. Բ. 538)։ Հետեւաբար Կարնոյ ժողով ըսուածը, իսկապէս եւ բառին ճիշդ նշանակութեամբ եկեղեցական ժողով մը եղած չէ։ Ինչչափ ալ Սակս ժողովոց-ը կը գրէ, թէ Հերակլ ժողով ըրաւ յաճախագոյն տմաստասիրօք Յունաց, ըրաւ նաեւ զբազումս ի հայրապետացն Հայոց (ԹՂԹ. 221), սակայն այդ գրուածը իբր վաւերական ընդունուած չէ, եւ Յոյն իմաստսասէրներ Հայոց ժողով չեն կազմեր, եւ Հայեր ալ մէկէ աւելի հայրահետ չունէին, եւ եպիսկոպոսներու հայրապետ անունը տալով հեղինակութիւն չտ ստեղծուիր։ Եղելութիւններն ալ չեն արդարացներ կանոնական ժողովի մը ձեւը։ Յոյներ գիր մը կու տան, կաթողիկոս եւ քանի մը եպիսկոպոսներ առանձինն կը քննեն, եւ երբ հաւանութիւն կը յայտնեն, եկեղեցական հանդէս կը կատարուի։ Ոչ նիստեր կան, ոչ որոշումներ, եւ ոչ կաննոներ, այնպէս որ պարզապէս կայսերական հրաման մըն է, որոն Հայեր օգտակար կը սեպեն գլուխ ծռել, իրենց քաղաքական կացութեան հետեւանօք, եւ Պարսիկներէ յուսահատ՝ Յոյներու օգնութեամբ դիրքերնին պահելու ակնկալութեամբ։ Հարկաւ Հերակլ անոնց աչքին առջեւ դրած է հարաւէն սպառնացող ահագին վտանգը, որուն դէմ դնելու համար իրարու հետ սերտ միաբանութեան պէտքը անրաժեշտ էր։ Նոյնինքն Թէոդորոս Ռշտունի, որուն յունատեաց զգացումները յայտնի էին, պահ մը պարտաւորուեցաւ Յունաց օգնել, փոխադարձաբար Հայոց համար օգնութիւն պատրաստելու համար։

« 465. Կարնոյ Միաբանութիւնը   |   467. Դաւանական Տեսութիւն »
© Gratun.org