Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Եզր Ա. Փառաժնակերտցի

469. Յովհան Մայրագոմեցաի

Ընդհանուր կերպով զիջողական քաղաքականութեան տիարպետած ատեն, աններող եւ անփոփոխ մտաց տէր կը յայտնուի միայն Դըւնայ Ս. Գրիգորի փոխակալ Յովհան Մայրագոմեցի վարդապետը, եւ իր ընդդիմութիւնը կը յայտնէ, Եզրի ընդունելութեա չմասնակցելով, որուն իր պաշտօնին պարտաւորութեմամբ ստիպուած էր իբր փոկակալ, կամ մեր այժմեան ճշդաբանութեամբ՝ իբր աւագ լուսարարապետ։ Եզր կը ցաւի փոկակալին կողմանէ եղած անարգանաց, եւ շատեր հանդերձ մեղադրութեամբ կը յորդորեն Յովհանը, որ պարտուպատշաճ յապրգանքի մէջ թերի չգտնուի, այլ նա պինդ կը մնայ իր որոշման մէջ, յայտարարելով թէ, չի կրնար յարգել մէկ մը, որ քակեաց իսկ զսահման կանոնի հարցն մերոց ուղղափառաց։ Եզր այդ բանէն աւելի վշտացած հրաման կ՚ընէ որ հարկաւ իրեն ներկայանայ, եւ ակամայ կամօք Յովհանը կաթողիկոսին առջեւ կելլղ։ Եզր զինքն կը յանդիմանէ, թէ խրոխտաբար իմն անբարհաւաճութեամբ ընդվզեալ թուիս. բայց Յովհան բացէբաց կը յայտարարէ թէ Հերակլի հետ հաղորդակցութեամբ եկեղեցւոյ աւանդութիւնը խախտած է, եւ կը խօսի այն բառախաղը, որ նշանաւոր մնացած է, Յիրաւի կոչեցաւ անունդ Եզր, վասնզի յեզր տարեալ հաներ զՀայաստանեայսս։ Ասոր վրայ Եզր յարանալով կը հրամայէ Յովհանի յանդգնութիւնը պատժել, եւ կը սկսին քիթին բերնին զարնել, մուրցացի տանջել զպարանոց նորա եւ զկզակս, մինչ Յովհան զճեռս անուան Տեառն արժանի եղէ անրագելոյ, կրկնելով քահանայապետին ատեանէն վերջ առաքեալներուն համար ըսուած խօսքերը (ԳՐԾ. Ե. 41)։ Այլեւս անհնար էր Յովհանի իր պաշտօնին վրայ մնալ, ուստի փոկակալութիւնը եւ Դուինը թողլով քաշուեցաւ իր առաջին տեղը որ է Մայրոյ Վանքը, զոր եզր սկսաւ Մայրոյ Գոմ անուանել եւ Յովհանը Մայրագոմեցի, իբր զի Յովհան եզի պէս յամառ եւ պինդ գլուխ մէկն էր (ՅՈՎ. 101)։ Թէպէտ կոչումը նախատական էր, սակայն կիրառութեան մէջ ընդհանրացաւ, եւ այժմ ալ Յովհան աւելի Մարյգոմեցի անունով ծանօթ է, քան թէ բնիկ Մայրավանեցի կոչումովը։ Յովհան այնտեղ ալ լուռ չէր կենար, եւ Եզրի դէմ հակառակութիւն կը գրգռէր, ուստի Եզր հրամայեց որ Դըւնայ մերձաւոր տեղերէն ալ հեռանայ, եւ նա քաշուեցաւ Գարդմանի գաւառը, Գետարակք բերդին մօտերը (ԿԻՐ. 31), ուր առանճնական եւ գրական կեանք մը ունեցաւ, եւ մեր պատմիչներ զինքն իբր առաքինի եւ սուրբ կը հռչակեն (§ 59)։ Մայրագոմեցիին այդ միջադէպը մնացած է նպ խստապահանջ սկզբունքներուն մէջ, իրեն ձայնակցողներ չէ ունեցած, եւ կաթողիկոսարանի եպիսկոպոսներէն Յովհանի պաշտպան եւ կողմնակից չէ գտոնւած։ Այս ալ եւսքանդեւս կը հաստատէ թէ Եզրի յիջողական հաղորդակցութիւնը, ներողամիտ աչքով նկատուած է ամենուն կողմէն։ Եզր ինքն ալ բնաւ մէկու մը ստիպում չէ ըրած, հակաքաղկեդոնական համոզումէն ետ կենալու, եւ Մայրագոմեցիին հանդէպ բռնած ընթացքը, կղզիացեալ դիպուած մը մնացած է, ոչ այնչափ հաւատքի խնդիրին, որչափ անարգական ընթացքին հետեւանք։

« 468. Մաըուսաղա և Թուղթը   |   470. Միաբանութեան Յարակիցներ »
© Gratun.org