Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Եզր Ա. Փառաժնակերտցի

470. Միաբանութեան Յարակիցներ

Օձնեցիին վերագրուած սակս ժողովոց գրուածը, Եզրի միաբանութեան ինչ ինչ ուրիշ պարագաներ ալ կ՚աւելցնէ։ Նախ կ՚ըսէ թէ Եզր այդ բանը ընելով ընկալաւ զհայրապետութիւնն հրամանաւ Հերակլի (ԹՂԹ. 222)։ Բայց այդ չարդարանար, եթէ առաջին ընտրութեան իմաստով իմանալ ուզուի, վասն զի Եզր արդէն իր աթոռին վրայ կը գտնուէր երբոր Հերակլ Կարին հասաւ։ Բայց իմաստ մը կրնայ ունենալ, եթէ յիշենք Մժէժի բերնով եղած հակաթոռ մը դնելու սպառնալիք, վասնզի միաբաոնւթենէ ետքը Հերակլ հաճեցաւ, որ Եզր ազատաբար Յունական Հայաստանի վրայ ալ իր աշխանութիւնը գործածէ։ Կը յիշէ եւս թէ Եզր եւ Կարնոյ ժողովը, զսուրբ ժողովն որ ի Դըւնի նզովիւք չափ ի բաց մերժեն, եւ զմիաւորութիւն ծննդեան եւ զմկրտութեանն, եւ զխաչեցարն յերից սրբասացութեանն, եւ զխաչեցարն յերից սրբասացութեանցն ի բաց մերժեցին (ԹՂԹ. 221)։ Կարնոյ կանոններ ունինք, եւ ոչ Եզրը նեղելու ձեռնարկներ եղան։ Ուստի հանդարտութեան վիճակ մը գտնելով՝ Եզր կրցաւ շինարար եւ բարեկարգիչ գործերու ալ ձեռք զարնել։ Իր հովանաւորն ու ազգակիցն Կոմիտաս նորոգած էր Էջմիածնի կաթողիկէն եւ Հռիփսիմէի վկայարանը, ինքն ալ ուզեց Գայիանէի վկայարանը նորոգել, որ նոյնպէս խիրթ ու մթին էր, ինչպէս Կոմիտաս գտեր էր Հռիփսիմէի Սահակաշէն տաճարը։ Այս ալ Եզր քակեց, եւ ընդարձակագոյն եւ պայծառագոյն շինեաց, կոփածոյ քարամբք եւ կրով ձուլելով։ Նորութիւն մըն ալ աւելցուց, եկեղեցիին շուրջը աւելցնելով կայանս բնակութեան խահանայական դասուց, ինչ որ անկէ առաջ երբեք շինուած չէ եղեր, ինչպէս կը գրէ Պատմաբան կաթողիկոսը, թէ այս եղեւ սկիզբն ժամատուն շինելոյ ի Հայս (ՅՈՎ. 103)։ Ծիսակատարութեանց ալ մտդրութիւն դարձուց Եզր, եւ ինչ ինչ կարգադրութիւններ ըրաւ, որոնց մէջ բնաւ յունականի ստրկական հետեւողութիւնը չէր շարժառիթը։ Օձնեցին կը վկայէ թէ Առաւօտեան ժամերգութեան վերջին մասը զատելով՝ յատուկ Արեւագալի ժամերգութիւն մը կազմելը՝ Եզրի կարգադրութեամբ եղած է, Եւզկնի ամենեցուն զԱցեւագալին նուագել սաղմոս, զոր Եղիցի անուն ՏԵառն ասել սկսեալ են ի ժամանակացն Եզրի կաթողիկոսի (ՕՁՆ. 30), եւ աւելի յստակօրէն կը կրկնէ, թէ զկնի Փառս ի բարձանցն Եղիցի ատսն, զոր կարգեալ է տեառն Եզրի Հայոց կաթողիկոսի (ՕՁՆ. 104)։ Մեր գլխաւոր դիտած կէտն է, Օձնեցիի կողմէ Եզրի անունին պատուով յիշատակուիլը, ինչ որ բնաւ չի յարմարիր Սակս ժողովոց գրուածին նախատական եւ բուռն լեզուին։ Միւս կողմէն այդ մէկ կարգադրութիւնն ալ կը բաւէ հաւաստել թէ եկեղեցական ծիսակատարութեանց եւ բարեկագրութեանց ալ հետեւող եղած է Փառաժնակերտացի հայրապետը։

« 469. Յովհան Մայրագոմեցաի   |   472. Արաբական Արշաւանքներ »
© Gratun.org