Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Եզր Ա. Փառաժնակերտցի

473. Մժէժ և Դաւիթ

Յունական Հայաստանի մէջ կ՚իշխէր Մժէժ Գնունի՝ Հերակլի կողմէն, որուն յաղթութեանց օժանդակն էր եղած, եւ ազդեցութեան տէր դառնալով անիրաւ ձեռնարկներու ալ միջամուխ կ՚ըլլար։ Պատմութիւնը Մժէժը կը մեղադրէ Վարազտիրոցի փախստեան խնդիրին մէջ։ Իրեն ձախող դերն ալ յիշեցինք Եզրը կայսեր հետ հոգեւոր հաղորդակցութեան ստիպելուն մէջ (§ 462)։ Մժէժ Դաւիթ Սահառունիի դէմ ալ խարդախ ընթացք ունեցաւ։ Նոյն միջոցներուն Բիւզանդիոնի մէջ Հերակլի դէմ դաւաճանութեան գաղտնիքը երեւան ելաւ։ Այդ գործին մէջ կը գտնուէինՀերակլի որդին Աթալարիկոս, եղբօրորդին Թէոդորոս եւ ներքին սենեկապետը, եւ Հայ իշխաններէն Վահան Խորխոռունի եւ Սմբատ Բագրատունի Վարազտիրո»ի որդին, որ սենեկապետին սիրելին էր։ Վարազտիրոցի համար ալ ըսուեցաւ, թէ համախոհ գտնուածր, բայց Հերակլի սպանութեան դէմ էր դրած, լոկ գահազրկութեամբ բաւականանալով։ Գաղտնիքին երեւան գաուն՝ Հերակլ կտրել տուաւ, միայն Վարազտիրոցի եւ որդւոյն խնայեց, սպանութեան խորհուրդը արգիլած ըլլալուն համար ((ՍԵԲ. 160), բայց երկուքն աք Ափրիկէ աքսորի ղրկեց։ Այդ պարագային Մժէժ, Դաւիթ Սահառունին ալ ձերբակալեց իբրեւ դաւաճանութեան մասնակից եւ կապանօք Բիւզանդիոսն ղրկեց։ Դաւիթ յաջողեցաւ ազատիլ, եւ իրեն կողմնակիցներ ալ գտնելով Մժէժն ու անոր գործակից Վարազգնել Գնունին սպաննեց, եւ բանակը իր կողմը շահեցաւ։ Հերակլ կայսր ոչ միայն Դաւիթի արդարութիւնը ճանչցաւ, այլեւ Յունական բաժինին կառավարութիւնը անոր տուաւ կուապաղատի աստիճանով, բայց վերջէն Դաւիթ ալ ատելի դարձաւ իր ընթացքով։ Հազիւ երեք տարիի չափ պաշտօն վարեց, եւ նա ալ անարգեալ ի զօրացն հալածեցաւ, սակայն ժամանակին տիրող շփոթութեան պատճառով օրինաւոր յաջորդ չունեցաւ, Հայաստանի երկու բաժիններն ալ անտէր անտէրունջ կացութեան մատնուեցան, եւ անմտաբանեալ ամենայն ազատացն, կորուսին զերկիրս Հայոց (ՍԵԲ. 162), եւ ի չար հակառակութենէ եւ ի նանիր նախանձուէ դրդեալ կործանեցին սպառսպուռ զՀայաստանեայսս (ՅՈՎ. 104)։ Հայաստանի դժպհի բախտին նոր մէկ օրինակն ալ։ Դաւիթ Սահառունիի առամեայ պաշտօնավարութիւնը յարմարագոյն է 635-է 638 տարիներուն մէջ դնել մերձաւոր հաշուով, եւ անկէ ետքը անիշխանութիւնը։

« 472. Արաբական Արշաւանքներ   |   474. Տարոն և Դուին »
© Gratun.org