Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ներսէս Գ. Իշխանցի

483. Հայեր և Յոյներ

Եզրի օրով տեղի ունեցած քաղկեդոնական զիջումը, անցաւոր կերպ մըն էր հաւանական վտանգէ մը ազատելու, ոչ Եզր իր կաթողիոկսութեան վերջերը, եւ ոչ Ներսէս իր կաթողիկոսութեան սկիզբը այդ զիջողութեան կարեւորութիւն տուին, եւ Հայոց արմատացեալ հակաքաղկեդոնականութիւնը իր ամենայն զօրութեամբ կը տիրապետէր։ Անիկա նոր ոյժ մըն ալ ստացած էր Դըւնայ վերջին ժողովին մէջ նորոգուած հաստատութեամբը, եւ Հայ ժողովուրդը աւելի համարձակութեամբ կը զլանար Յունաց իր հոգեւոր հաղորդակցութինը։ Կրնանք ըսել թէ Հայոց զիջողութեան էութիւնը Քաղկեդոնիկներուն հետ պարզապէս հոգեւոր հաղորդակցութեան հաւանիլն էր, եւ ոչ թէ Քաղկեդոնիկներուն դաւանութեան իւրացումը։ Իսկ դաւանութեամբ տարբրող քրիստոնէից հոգեւոր հաղորդակցութիւն չզլանալը՝ Հայոց Եկեղեցւոյ աւանդական թոյլատու եւ ներողամիտ հոգւոյն՝ բնական հետեւանքն է, եւ իր դաւանութիւնը փոխած լինելու եզրակացութեան չի տանիր։ Բայց միջին դարերու մէջ աւելի զօրաւոր էր ժողովրդական կրօնասիրութիւնը, եւ դիւրաւ աններող գործերու կը մղուէր։ Այս երեւոյթը աւելի սաստկացաւ ադ միջոցին, եւ Հայք սկսան մերժել Յոյներու հաղորդակցութիւնը, խորշելով անոնց պատարագէն, եւ Յոյները հեռացնելով իրենց պատարգէն։ Յոյն զինուորականներ, որ Հայատստանի կայսերական աբանակին մէ կը գտնուէին, այդ ընթացքէն վշտանալով, մինչեւ Կոստանդնուպւլիմ գանգատագիրներ հասցուին, թէ իբրեւ զանօրէնս համարեալ եմք յաշխարհիս յայմիսկ, պատճառ ցուցնելով, թէ անարգանս համարին Քրիստոսի Աստուծոյ՝ զժողովն Քաղկեդոնի (ՍԵԲ. 187)։ Մասնաւոր գրուածներ իսրեւ խորշելու պատճառներ կը ցուցնեն նաեւ՝ Յոյներուն պահեցողութեան մասին թուլութիւնները, եւ բարոյական յարաբերութեանց մասին գայթակղութիւնները (ՉԱՄ. Բ. 349)։ Բիւզանդական արքունիքը Հայոց ընթացքին մասին զայրացաւ, ոչ միայն զինքն անպատուած զգալով, այլեւ Հերակլի եւ Եզրի միջեւ գոյացած համաձայնութեան հակառակ նկատելով։ Ուստի Կոստանդին կայսր եւ Պիւռոս պատրիարք հրամանագիրներ յղեցին կաթողիկոսին եւ սպարապետին, զի միաբանութիւն հաւատոյ արասցեն ընդ Հոռոմի, եւ միանգամայն Դաւիթ Բագաւանցի հայազգի գիտնականը Հայաստան ղրկեցին, որ բացատրէ ու համոզէ, որպէսզի Հայեր ի բաց հատցեն զհակառակութիւնն (ՍԵԲ. 187)։

« 482. Ճոնընտիր Շարականներ   |   484. Դըւնայ Միւս Ժողովը »
© Gratun.org