Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ներսէս Գ. Իշխանցի

487. Կոստանդինի Արշաւանքը

Հազիւ թէ գործը Կոստանդնուպոլսոյ մէջ լսուեցաւ, Կայսրը ջանաց քաղցրութեամբ Հայերը հպատակութեան դարձնել, բազում աղաչանս եւ պաղատանս գրեաց, առաջարկեց որ կամ գլխաւորներ Կոստանդնուպոլիս գան, կամ ինքն իսկ Կարին գայ, եւ միասին որոշեն թէ զինչ արժան իցէ առնել. բայց Թէոդորոս եւ նախարարներ ոչ կամեցան լսել նմա։ Տրտունջը սկսաւ շատնալ Յունաց մէջ, եւ զինուորական կողմը ձայն բարձրացուց Հայերէն վրէժ լուծելու համար, մինչեւ որ Կոստանդին կայսր, դեռեւս 24 տարեկան երիտասարդ, պարտաւորուեցաւ բոլոր իր ոյժը թափել, եւ ստուար բանակով Հայաստան երթալ, զի բարձցէ զերկիրն ի մջոյ (ՍԵԲ. 219)։ Պարագան յաջող էր, վասնզի ծերացեալ Օսմանի տկար վարչութիւնը, հին զօրավարներուն անարգուիլը, եւ նորերուն երես գտնելը, ներքին խռովութիւններ պատճառած էին, եւ Արաբացիք առաջուան ոյժն ու բուռն թափը չէին ցուցներ ուրիշներու վրայ։ Երբ Կոստանդին 652-ին իր բանակով մինչեւ Դերջան յառաջացաւ եւ Արաբացի զօրավարը չկրցաւ զայն արգիլել, նորէն Հայոց զգացումները փոխուեցան, Յոյներ սկսան զօրաւոր երեւնալ, եւ Արաբացինք տեղի տալու կերպարան առին։ Ասոր վրայ անոնք, որ գրեթէ բռնադատեալ միացեր էին Թէոդորոսի կազմած արաբական դաշնագիրին, կամաց կամաց կայսեր կողմը անցան։ Պատմութիւնը յանուանէ կը յիշէ Ծովաց, սպերի, Բագրատունեաց, Կարնոյ, Տայոց, Բասէնի, Վանանդայ, Շիրակայ, Խորխոռունեաց, Մամիկոնէից, Առաւեղեանց, Առանեանց, Վարաժնունեաց, Գնթունեաց եւ Սպանդունեաց նախարարները, որ իրենց գունդերով կայսր հպատակութիւն յայտնեցին, յորդորուելով եւ քաջալերուելով կաթողիկոսէն եւ ապիսկոպսներէն։ Իսկ Թէոդորոս Ռշտունի հաստատուն մնաց, ուրիշ 40 գլխաւոր իշխաններով, որոնց հետ էին Թէոդորոս ու ԳՐիգոր Վահեւոնիք, եւ Վարազներսէհ Դաշտկարի, ինչպէս նաեւ Վրացիք, Աղուանիք, Սիւնիք, Ռշտունիք, Մարդպետականք եւ ուրիշներ։ Կոստանդին Թէոդորոսը սպարապետութենէն հանեց եւ տեղը անուանեց Մուշեղ Մամիկոնեանը, եւ սկսաւ դիմադրող նախարարները հալածել, անոնց երկիրը աւերել, եւ ոմանք ալ ձեռք ձգելով բանտարկել։ Իսկ Թէոդորոս քաշուեցաւ Աղթամարի կղզին, զոր ինքն իսկ ամրացուցած էր իբրեւ զօրաւոր բերդ մը (ՍԵբ. 218)։ Կոստանդինի գործածած խստութիւններուն առջեւը առնելու համար, Ներսէս կաթողիկոս, Մոշեղ սպարապետ եւ ուրիշ նախարարներ անոր դիմելով, անկան ի վերայ երեսաց իւրեանց, եւ մեծաւ աղաչանօք եւ արտասուալից պաղատանօք խնդրեցին ողորմութիւն։ Կոստանդին զիջաւ, իր գունդերը ամփոփեց եւ 20 հազարով Դուին եկաւ, եւ նոյնիսկ հայրապետանոցը իջեւանեցաւ (ՍԵԲ. 219)։

« 486. Արաբացւոց Մերձեցումը   |   488. Ներսէս Կը Հաղորդակցի »
© Gratun.org