Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ներսէս Գ. Իշխանցի

489. Սեբէոսի Դատողութիւնը

Քիչ մը մանրամասնօրէն յառաջ բերին այդ միջադէպը, զոր շատ աւելի երկարօրէն գրած է Սեբէոս իր պատմութեան մէջ, բայց երկարապատում ըլլալով ալ՝ եպիսկոպոսին անունը չի տար, եւ ով ըլլալը չի յայտներ։ Ասիկա մեր կարծիքով անուղղակի յայտնութիւն մըն է, թէ ինքն Սեբէոս Բագրատունեաց եպիսկոպոսն է, առաջ հաղորդութենէ խուսափող եւ ետքէն կայսր բացատորւթիւն տուող, եւ Ներսէսի գաղտնիքը մէջտեղ հանող եպիսկոպոսը։ Ոչ միայն որեւէ եպիսկոպոսի մը վրայ այդչափ զբաղիլը շահեկանութիւն մը չունէր, այլեւ գործէն ետքը գովեստի կամ մեղադրութեան բառ մըն ալ իր կողմէ չաւելցնելը, խնդիրին անձնական լինելը կը հաստատէ։ Կը մնայ ճշդել, թէ ինչ էր սեբէոսի համոզումը միաբանութեան կամ հոգեւոր հաղորդակցութեա մասին, եւ թէ ինչ օգուտ կ՚ակնկալէր նա ժողովական գիրին Ներսէսի կողմէ պահուած լինելը մէջտեղ հանելով, որ կայսր հաճոյականլի գրուած մը չէր։ Սեբէոս Ներսէսի վրայ խօսած ատեն, ամենէն խիստ բացատրութիւններով կը ծանրանայ նորա քաղկեդոնիկ միտումներուն վրայ։ Վասնզի կը գրէ ըօ անդստին Յունաց դպրոցներուն մէջ գտնուած ատենէն հաստատեալ էր զմիտ իւր ի վերայ ժողովոյն Քաղկեդոնի, թէ Հայաստան դառնալէն ետքը գաղտնի կը պահէր զխորհուրդս ամբարշտութեան, թէ նա շարժեաց զճշմարիտ հաւատս սրբոյն Գրիգորի, թէ Հայ Եկեղեցւոյ զսուրբ եւ զվճիտ եւ զականակիտ աղբերացն պղտորեաց զջուրս, եւ թէ Կոստանդինի ներկայութենէն գտեալ ժամանակ, կատարեաց զկամս իւր։ Սակայն Ներսէսի կատարած հոգեւոր հաղորդակցութիւնը՝ Եզրի ըպածին աւելի ծանր գործողութիւն մը չէր, մանաւանդ որ Ներսէս դաւանական բանաձեւներու ալ մտած չէր, եւ դաւանական յայտարարութիւն կնքած չէր, այլ լոկ արարողական հաղորդակցութիւն մը ըրած էր, որ Հայ Եկեղեցւոյ թոյլատու եւ ներողամիտ հոգւոյն ալ հակառակ չէ։ Այսուհանդերձ, ինչպէս տեսանք (§ 465), Սեբէոս Եզրը չէր մեղադրած, մանաւանդ թէ գոված ալ էր, այնչափ որ մեզի իրաւունք տուաւ կասկածելու թէ ինքն ալ Եզրի համախոհ մը եղած ըլլայ։ Իսկ այստեղ մոռնալով Եզրի միջադէպը, կը համարձակի յայտարարել թէ մինչեւ Ներսէսի հաղորդակցութիւնը, Հայոց Եկեղեցույ դաւանանքը հաստատուն կալեալ էր ամենայն կաթողիկոսացն ի սրբոյն Գրիգորէ մինչեւ ցայսօր (ՍԵԲ. 221)։ Մինչ եթէ Ներսէսի ըրածը Հայ Եկեղեցւոյ հաւատքին խրամաի ըն էր, այդ խրամատը կանուխէն բացուած էր Եզրի ձեռքով, եւ Ներսէս զայն կը կրկնէր իր նախորդին օրինակով։ Քրիստափորի եւ Վարազտիրոցի եւ Եզրի վրայ խօսած ատեննիս առիթ ունեցանք ըսելու, թէ Սեբէոս իր ժամանակակից դէպքերը պատմած ատեն, բոլորովին ազատ չի տեսնուիր անձնական զգացումներէ, եւ այստեղ ալ Ներսէսի վրայ ըրած մեղադրանքներովը, եւ այդ առթիւ յայտնած գաղափարներովն ալ իեւնոյն կասկաը կը զօրացնէ իր վրայ, եւ մենք պիտի չկարենանք հաւանիլ Սեբէոսի տեսութիւններուն եւ մեղադրանքներուն։

« 488. Ներսէս Կը Հաղորդակցի   |   490. Ներսէսի Տսութիւնը »
© Gratun.org