Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ներսէս Գ. Իշխանցի

490. Ներսէսի Տսութիւնը

Ներսէսի զիջողութիւնը անաչառաբար նկատած ատենիիս, պէտք է նախ դիտենք, թէ Կոստանդին կայսր եւ Պիւռոս պատրիարք, որ Հայոց հետ հհաղորդակցութիւն կը պահհանջէին, յամենայնի եւ ըստ ամենայնի քաղկեդոնիկներ չէին, քանի որ համոզուած ու խստապահանջ միակամեաներ էին, որք Քաղկեդոնի անունը պարտաւորուած ըլալով պահել Կոստանուպոլսոյ երկրորդ ժողովին զօրութեամբ, անոր իսկութիւնը տկարացուցած էին, երկու բնութիւն բացատրութեան քով՝ մի կամք եւ մի գործողութիւն յաւելուածը դնելով, ինչպէս քանիցս բացատրեցինք։ Պիւռոս պատրիարք՝ Սարգիսի ոչ գործակիցն ու յաջորդը, գլուխ էր միակամեայ դաւանութեան, որուն հաւանած էին նաեւ Կիւրոս Աղեքսանդրիոյ եւ Հոնորիոս Հռոմայ հայրապետները։ Իսկ Կոստանդին, որ եւ Կոստաս Բ. կայսր, այն է, որ Մարտինոս Հռոմի հայրապետը 653-ին Հռոմէ հանելով Նաքսոս փոխադրեց, անկէ Կոստանդնուպոլիս բերաւ, անկէ ալ Քերսոնեոսն աքսորեց, Հերակլի Էքթէս հրովարտակը դատապարտած ըլլալուն համար, եւ այս կերպով Կոստանդին՝ Միակամեայց մեծ պաշտպանը կը հանդիսանար։ Ըստ այսմ երսէս ալ, որ ասոնց հետ հոգեւոր հաղորդակցութեան մէջ կը մտնէր, երբեք կատարելապէս եւ բացարձակապէս քաղկեդոնական գաւանութեան հետեւող մը չէր ըլլար։ Մանաւնդ որ պարզ հոգեւոր հաղորդակցութինը, առաջ ալ, այժմ ալ, Հայ եկեղեցւոյ նրողամիտ եկզսունքին հակառակ չէ, բաւական է որ երեք ժողովները ընդունուին, մնացեալ կէտերու վրայ նա ազատութիւնը կը յարգէ, եւ իբրեւ երկբայական եւ երկորդական խնդիրներ՝ անոնց մասին չի կաշկանդեր մասնաւոր եկեղեցիներուն կարծիքը։ Ներսէս, նախկին զինուորական եւ քաղաքագէտ վարիչ, այդ ուղղութեան կարապետներուն եւ հովանաւորներուն մէջ իրեն յատուկ դիրք կը գայելէ, եւ լայնախոհ տեսութեանց տիպար կրնայ համարուիլ։ Նա ինքն էր, որ 648-ի ժողովական թուղթով բուռն կերպով իր եկեղեցւոյն դաւանութիւնը կը պաշտպանէր, եւ նոյնինքն էր՝ որ Յոյն կայսր հետ հաղորդակցութենէ չէր քաշուեր։Իսկ եթէ կար մաս մըն ալ, որ այսպիսի հաղորդակցութենէ կը խորշէր, անոր գլխաւոր կասածն ու վաքը, հաղորդակցութենէ սկսելով Յունաց եկեղեցւոյն մէջ ընկղմեու եւ ձուլուելու վտանգն էր։ Իրաւ ալ Յոյները իրաւունք կու տային այդ երկիւղին, հաղորդակցութենէ ետքը իրենց սովորութիւնները եւ ծէսերը ու դաւանութիւնն ալ ընդունելու բռնադարտութիւններ գործածելով։ Ներսէսի վրայ ադ վտանգը հեռացնելու պարտքը կար, եւ ադ նպահակին ծառայելուն լուսաւոր փաստ է 648-ի ժողովական թուղթը, ուր դաւանութեան հետ ծիսական կէտեր ալ պարզուոած եւ պաշտպանուած են (§ 485

« 489. Սեբէոսի Դատողութիւնը   |   491. Քաղաքական Տեսակէտը »
© Gratun.org