Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Կոստանդին Ա․ Բարձրաբերդցի

1140. Պապին Նուիրակը

Պապական նուիրակ մը Արեւելք կը հասնէր Կոստանդին կաթողիկոսի 42-րդ տարին (ՍԿԵ.7), որ կը պատասխանէ 1263-ին։ Կոստանդին բաւական սեպած էր Ասորւոց ծովեզեարեայ քաղաքները գտնուող Հայերուն յանձնարարել, որ նուիրակին պատիւ ցուցնեն անցած ատենը, իսկ սա նույն իսկ կաթողիկոսին գալուն սպասելով (ՍԿԵ 10), մերժած էր Հայերու այցելութիւնները, եւ գանգատած էր Օշին արքայեղբօր՝ որ Հեթումի կողմէն կը ներկայանար ինչպէս յիշեցինք։ Ասոր վրայ, ըստ բնական բարուց ազգիս մերոյ, զայլս բարձրացուցնաողաց եւ զինքեանս նուաստացուցանողաց (ՍԿԵ.8), որոշուեցաւ Մխիթար Սկեւռացիին պատգամաւորութիւնը, որ յանձն առաւ այն պայմանով, զի հնազանդութեան անուն բնաւ մի յիշեսցի, եւ ընկերներու հետ ծանրանաւեալ, եւ Երուսաղէմ Հայ եպիսկոպոսն ալ միասին առնելով Պտղոմայիս հասաւ ի յելն դեկտեմբերի ամսոյ, ուր նուիրակը ցասման նշաններ կը ցուցնէ գրութիւնն ու ընծաները մերժելով, եւ Մխիթար ու ընկերներ հազիւ կրնար զայն ողոքել (ՍԿԵ.10)։ Իսկ յաջորդ 1264 յունուարի առաջին օրերը, իբրեւ տօն ընդմիջեցաւ, տեղի ունեցան այն վիճաբանութիւնները (ՍԿԵ.12) զորս յետոյ Մխիթար գիրի առած է։ Նոյն ատեններ Եգիպտացիներ հետզհետէ աւելի կը զօրանային Ասորիքի մէջ, ինչ որ վտանգ կը սպառնար Անտիոքի եւ ուրիշ Լատին Իշխանութեանց, որոնք Երուսաղէմը կորսնցնելէ ետքն ալ կը մնային, գլխաւորապէս ծովային քաղաքներու մէջ, ինչպէս էին Պտղոմայիս, Տրիպոլիս, Սիդոն եւ Յոպպէ։ Ասոնք մեծ յուսադրութիւններ ունէին Հայոց թագաւորութեան վրայ, որ կարեւորագոյն քրիստոնեայ իշխանութիւնն էր Արեւելքի մէջ, եւ փոխադարձ ամուսնութիւններով ալ անոր պաշտպանութիւնը ապահովել կաշխատէին։ Կղեմէս Դ. պապն ալ, որ Իննովկենդիոս Դ-ի յաջորդներէն՝ Աղեքսանդր Դ-է եւ Ուրբանոս Դ-է ետքը աթոռ բարձրացած էր 1265-ին, իր նախորդներուն նորէն խաչակրութիւն մը կը խորհէր պատրաստել, Լատիններու պաշտպանութեան եւ Երուսաղէմի առման նպատակով, եւ իբր սկզբնաւորութիւն եւ նախապատրաստութիւն հեթումի կը գրէր յուլիս 26-ին, որ օգտակար եղիցիս խրատիւ եւ օգնութեամբք ի դիպուկ ժամանակի (ԿԱԼ.389)։

« 1139. Զանազան Դիպուածներ   |   1141. Վարդան Խանին Մօտ »
© Gratun.org