Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ներսէս Գ. Իշխանցի

491. Քաղաքական Տեսակէտը

Գալով քաղաքական տեսութեանց՝ որոնցմով կ՚առաջնորդուէր Ներսէս, եւ որ ժամանակին երկպառակութեանց եւ անհաստատ ընթացքին պատճառ կ՚ըլլար, էականը՝ յունական եւ արաբական տիրապետութիւններէն մէկուն նախադասութիւն տալու խնդիրն էր։ Ներսէս յայտնի ու բացարձակ յունական տիրապետութեան կողմնակից ու պաշտպանն էր։ Ոչ միայն իր դաստիարակութեամբ եւ փորձառութեամբ ոչ միայն իր եկեղեցական նկարագիրին ազդեցութեամբ, այլեւ քաղաքական եւ կենցաղական հայեցուածքով ալ կրնար իր միտքին եւ սիրին մէջ արաբական տիրապետութեան քաջալերող չըլլալ։ Արաբեիոյ անապատներէն ելած հրոսախումբ մըն էր վերահաս արխշաւանքը, ոչ քաղաքական, ոչ ուսումնական, ոչ կենցաղական եւ ոչ ընկարեկան առաւելութիւն մը չէր փայելցներ անոնց նկարագիրը, կրօնական մոլեգնութեան հետ աւարառու ասպատակութեան խանդն էր զայն գրգռողը, մչ մի դիւրութիւն չէր բերե իրեն հասած տեղերը, ոչ մի բարւոքման երաշխաւորութիւն չէր խոստանար իրենր տիրապետութիւնը։ Ներսէս, խոհական միտք եւ քաղաքագէտ անձ, իրաւամբ կրնար խորշիլ իր հայրենքին մէջ հրաւիրելէ այդ տարրը, եւ քանի որ ընտրութեան համար ուրիշ եզր չկար, բռնադատեալ էր նախադասել յունական տիրապետութիւնը, ուր գոնէ կրօնքի եւ օրէնքի, կառավարութեան եւ զարգացման նախատարրները կը գտնուէին։ Ազգն ալ իր ամբողջութեամբ որոշ մէկ միտում չունէր, որ գոնէ անոր ազդեցութեան առջեւ Ներսէս տեղ տար։ Ազգը միայն օրը օրին վտանգը գլելու, եւ պարագայից համեմատ ուղղութիւն փոխելու ճամբուն կը հետեւէր։ Նախարարները, որ օր մը առաջ Թէոդորոս Ռշտունիի առաջնորդութեամբ եւ Յոյներուն թուլութեան հմաար Արաբացւոց կողմը կը հակէին, օր մը ետքը Յունական բանակ մը հասնելուն պէս, Արաբացիներէ երես դարձուցին։ Ստոյգ է ուրեմն, որ այսպիսի տագնապալի կացութեան մէջ, հեռուէն հեռու դիտելով, եւ ոչ միկողմը հնար է մեղադրել եւ դատափետել, եւ մենք ոչ յունասէրներու եւ ոչ արաբասէրներու իրաւունք տալու միտք չունինք, միայն կ՚ուզենք բացատրել, թէ հնար չէ Ներսէսի ուղղութեան վրայ անարգանօք խօսիլ, այլ մանաւանդ՝ պարագաները դիտող, հետեւանքները կշռող, եւ ի հայրենիքին հնարաւոր օգուտը հոգացող միտք մը ճանչնալ նախկին զինուորական կաթողիկոսին վրայ։

« 490. Ներսէսի Տսութիւնը   |   492. Ներսէսի Քաշուիլը »
© Gratun.org