Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ներսէս Գ. Իշխանցի

496. Նորէն Յունաց Կողմը

Ներսէսի քաշուիլը դրինք 653-ին Մաւրիանոսի հեռանալէն ետքը, եւ որովհետեւ գրուած է թէ յեի վեցերորդի ամի հալածանացն դաձաւ անդրէն ի տեղիս իւր (ՍԵԲ. 235), ուրեմն Ներսէսի գործի գլուխ դառնալը տեղի ունեցաւ 659-ին սկիզբները։ Դառնալուն ալ իբր պատճառ կը ցուցուի, թէ լուաւ զվախճան Թէոդորոսի եւ զդադառումն Իսմայէլեան ասպատակին (ՅՈՎ. 112)։ Թէոդորոսի մեռնելով մէջտեղէն կը վերնար Ներսէսի անձնական հակառակորդը։ Իսկ Արաբացւոց արշաւանքներուն դադարիլը հետեւանք էր, այն ներքին պատերազմներուն՝ որով զբաղած էին Ալիի եւ Մուավիէի կուսակցութիւնները, որոնք տեւեցին մինչեւ 661, երբ Ալի եւ որդին Հասան Պարսկասանի մէջ սպաննուեցան, եւ Մուավիէ խալիֆայութիւնը գրաւեց, եւ Իւմմեան հարստութեան հմինադիրը եղաւ, իրեն կերդոն ընտրելով Դամասկոս կամ Շամ քաղաքը։ Միեւնոյն ժամանակ Յոյները յաջող դիրք մը ստացած էին իրենց մայրաքաղաքին ազատելէն եւ Արաբացւոց ետ քաշուելէն ետքը (§ 493)։ Միւս կողմէն Հայերը անհնարին կերպով կը տառապէին Արաբական կեղեքումներէն, որոնք այնչափ աւելի կը ստստկանային, որչափ առտնին պատերազմները կը շարունակէին։ Այս կերպով պարագաները կատարելապէս նպաստաւոր էին Ներսէսի ուղղութեան, եւ առիթը չկորսնցնելով վար իջաւ Տայոց լեռներէն, խօսեցաւ, յորդորեց, եւ Հայեր վերջին նեղութեան մէջ լաւ համարեալ զմահ քան զկեանս, ի բաց կացին ի ծառայութենէ Արաբացւոց, եւ հապճեպ բանագնացութիւններով հնազանդեցան ի ծառայութիւն թագաւրին Յունաց։ Համաձայնութիւնը գրեթէ կատարեալ եղաւ, վասնզի Աղուանք ու Սիւնիք ալ, որ հին ատեններ Ատրպատականի մարզպանութեան մասի կը կամզէին, եւ կերպով մը Հայաստանէ զատուած էին, անոնք ալ միացան Յունաց հպատակութիւնը ընդուին (ՍԵԲ. 237)։ Կոստանդին կայսր ուրախութեամբ ողջունեց իրեն եղած դիմումը, հաւանեցաւ Հայաստանի պաշտպանութիւնը ստանձնել, եւ Ներսէսի առաջարկութեամբ Հայաստանի կառավարութիւնը կըուրապաղատի աստիճանով յանձնեց նոյն Համազասպ Մամիկոնեանի, Թէոդորոսի փեսային, որ նախապէս Արաբացւոց կողմէն Հայաստնի կառավարիչ եղած էր, եւ այժմ Մուշեղ Մամիկոնեան իր չորս զաւակներուն Արաբացւոց մօտ պատանդ լինելը մտածելով, ոչ կարաց ի բաց կալ ի ծառայութենէ նոցա (ՍԵԲ. 237)։

« 495. Ներսէսի Ընթացքը   |   497. Զուարթնոց Եկեղեցին »
© Gratun.org