Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ներսէս Գ. Իշխանցի

502. Ներսէսի Մահը

Հազիւ թէ Ներսէս, երկրին կացութեան ձեւ մը տուած էր, եւ կը յուսար թերեւս այդ կերպով ներքին հանդարտութեան շարունակութիւնը ապահովել, եւ ահա միեւնոյն 661 տարին(§ 63), իր կեանքը կը կնքէ, Զւարթնոց եկեղեցւոյն կից իր կառուցած հայրապետական բնակարանին մէջ։ Իր գերեզմանն ալ միեւնոյն տեղը կ՚ըլլայ, այն շիրիմին մէջ՝ իւրովի իսկ յօրինեալ էր, նոյն եկեղեցւոյ հիւսիսակողմը, որ Լուսաւորիչի փառաւոր անունին արժանաւոր՝ փառաւոր շինուած մը եղած էր։ Քսան տարիներու երկարատեւ պաշտօնավարութիւն ունեցաւ Ներսէս Գ. Իշխանցի, Շինող մականուանեալ, ոչ միակերպ եւ ոչ միօրինակ, այլ տեսակ եւ յանկարծական փոփոխութեանց ենթարկուած ժամանակամիջոցի մը մէջ, զոր փոքրիշատէ պարզաբանել ջանացինք, անցումները ճշդելով եւ իւրաքանչիւրին կերպարանը ցուցանելով։ Անհնար է չճանչնալ Ներսէսի վրայ թափանցող եւ գործունեայ, լայնախոհ եւ կամքի տէր անձի մը նկարագիրը, եւ իր ազգին եւ իր եկեղեցւոյն զարդացման եւ բարօրութեան համար հոգածու սիրտ մը։ Նա ունեցած է իր հաստատուն համոզումները, եւ ջանացած է անոնց իրականացումը յաջողցնել, բայց միանգամայն չէ դժուարացած հնարաւոր զիջողութիւններն ընել, երբ խստապահանջ առիթներ անոնք անհրաժեշտ ցուցուցած են։ Կոստանդին կայսրը շոյելով եւ անոր առաջարկած հաղորդակցութեան զիջանելով՝ վտանգի մը առջեւը առնելը, իր գիւղը քաշուելով՝ Թէոդորոսի ազատ գործունէութեան ասպարէզը թողուլը, Նախարարներուն համաձայնելով՝ Մուավիէէ Գրիգոր Մամիկոնեանի հրամանատարութիւնը խնդրելը, զիջողութեան մեծ օրինակներ են։ Միւս կողմէն երկրին բարօրութեան համար աշխատանքները, մեծագործ շինութեանց ձեռնարկները, բարեկարգութեան համար ժողովական կանոնները, Հայ Եկեղեցւոյ դաւանութեան պաշտպանողական գրուածը, եկեղեցական երգեցողութեանց Ճոնընտիր կարգադրութիւնները, գործունեայ եւ մտացի կարողութեան արդիւնքներ են։ Պատմաբանը, որ իր յաջորդներէն է, կը վկայէ թէ երջանիկ եւ հռչակաւոր եւ հոյակապ երեւեալ ի Հայս, ժամանեաց ի հանգիստ անմահական կենացն ի պարս առաքելական դասուց (ՅՈՎ. 144)։ Սեբէոս նորա մահը յիշատակելու չի հասնիր, թէպէտ գիտէ թէ դարձաւ անդրէն ի տեղիս իւր (ՍԵԲ. 235), ինչպէս նաեւ լուր ունի թէ զօրացաւ Մաւիաս եւ յաղթեաց ամենեցուն, եւ առնէ խաղաղութիւն ընդ ամենեսին (ՍԵԲ. 239), որ ըսել է, թէ 661-ի եղելութեանց տեղեակ է, բայց Ներսէսի մահը չէ իմացած։ Որչափ ալ Սեբէոս կծու գրած է անոր մասին (§ 489), եւ համամիտ չէ եղած անոր տեսութեանց, բայց թէ ուրիշ պատմիչներ, եւ թէ վերջին գրողներ առհասարակ՝ Ներսէսի անձը համակիր աչքով նկատած են։

« 501. Արաբացւոյ Կողմը   |   503. Նախընթացն ու Ժամանակը »
© Gratun.org