Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Անաստաս Ա. Ակոռեցի

507. Անաստասի Մահը

Անաստասի մահուան պատճառը պէտք է սեպենք ծերութիւնը, որովհետեւ Ներսէսի կաթողիկոսութեան քսանամեայ տեւողութեան մէջ, անոր գարծակիցը եղած էր։ Իսկ թաղումը շատ յարմար է դնել Ակոռիի իր շինած եկեղեցիին քովը, թէպէտ որոշակի նշանակուած չենք գտներ։ Անաստասի անունը օրհնութեամբ յիշատակուած է ազգային աւանդութեան մէջ, ինչպէս Կաղանկատուացին ալ կը գրէ անուանելով զայն, աղաւնին սուրբ, սիւնն եկեղեցւոյ, մեծ Հայրապետն Հայոց՝ Անաստաս, երբ կը պատմէ թէ Ջուանշին Աղուանից իշխանը, Արուճի մէջ Գրիգոր Մամիկոնեանի հիւր եղած ատեն, հոգեզուարճ բերկրանօք լցեալ, խոնարհեցուցեալ զինքն, օրհնեցաւ ի նմանէ իբրեւ ի հրեշտակէ սրբոյ (ԿԱՂ. 318)։ Սակս ժողովոց գրուածին համեմատ, բոլոր կաթողիկոսները, Եզր Փառաժնակերտացիէն մինչեւ Եղիա Արճիշեցին, կ՚ամբաստանուին իբր հնազանդեալք խոստովանութեան Քաղկեդոնի անիծելոյ (ԹՂԹ. 222)։ Սակայն մենք տեսանք թէ նոյնիսկ Եզր բուն քաղկեդոնիկ եղած ըլլալէ աւելի, պէտք է միակամեայ եղած ըսել։ Ներսէսն ալ տեսանք, որ 684-ին ժողովով եւ ժողովական թղթով քաղկեդոնականութեան դէմ ելաւ, եւ թէպէտ յետոյ 652-ին Կոստանդինի եւ Յոյներու հետ հաղորդուեցաւ, սակայն վերջ ի վերջոյ 661-ին, Արաբացւոց կողմը դարձաւ, եւ չի կրնար յունական կամ քաղկեդոնիկ հաղորդակցութեան մէջ շարունակած ըլլալ։ Անաստասի օրէն ոչ մի խնդիր եւ ոչ մի դիպուած չունինք, ուսկից իր դաւանականուղղութիւնը կարենանք հետեւցնել, սակայն Ներսէսի հաւատարիմ հետեւող եւ անոր հոգւով սնած անձ մը, թերեւս ինքն ալ պարզ հաղորդակցութեան զիջանէր, եթէ ստիպողական պարագաներու առջեւ գտնուէր, սակայն այնպիսի առիթի չհանդիպեցաւ, որով պէտք է ըսել թէ հայկական եկեղեցւոյ հաւատարիմ մնաց իր հայրապետութեան մէջ։ Տոմարական վերաքնհութեան մասին ալ Պատմաբանին ցուցուցած նպատակը, որպէս զի հայկական տոմարը անշարժ ըստ այլոց ազգաց մարթացի յօրինել, եւ զի միշտ անշարժք լիցին տօնք տարեկանաց, հնար չէ երբէք այնպէս իմանալ, իր թէ Անաստաս ուզած ըլլայ, Հայոց տօնացոյցին եօթնեկական դրութիւնը ջնջել, եւ Յոյներու եւ ուրիշներու նման ամսաթիւի հաշուով եւ հաստատուն օրերով տօներ կատարել, որովհետեւ յեղափոխ յեղանակք ժամանակաց խօսքերը (ՅՈՎ. 117), շատ յստակ կերպով կը ցուցնեն, թէ Հայոց քաղաքական շարժական տոմարին անշարժ ձեւի վերածուիլն էր բուն նպատակը, եւ ոչ թէ տօներու դրութեան փոփոխութիւնը։ Նոյն նպատակը միշտ մնաց Հայոց մէջ, մինչեւ որ առաջին հինգ հարիւրակին վերջանալուն, 1084-ին, Յովհաննէս Սարկաւագ վարդապետին ձեռօք, անշարժ տոմարը հաստատուեցաւ, նահանջ տարիներու դրութիւնն ընդունելով, եւ աւելեաց 5 օրերը չորս տարին մէկ 6-ի բարձրացնելով։

« 506. Տոմարի Խնդիրը   |   508. Նախընթացն ու Ժամանակը »
© Gratun.org