Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սահակ Գ. Ձորոփորեցի

516. Յունաց Արշաւանքը

Կոստանդին կայսեր խաղաղութեան մէջ կնքեց իր կեանքը, թէ Արաբներու եւ թէ Աւարներու հետ պատուաւոր խաղաղութեան դաշինք մը հաստատուած, կայսերութեան ներքին եւ զինուորական բարեկարգութեանց ոյժ տւած, եւ դաւանական խնդիրներու լուծմամբը Արեւմտեաններուն օգնութիւնն ու պաշտպանութիւնը պատրաստած ըլլալով։ Իրեն յաջորդեց որդին Յուստինիանոս Բ. 685-ին, 16 տարեկան անփորձ եւ խիզախ հասակին մէջ, եւ ուզեց օգուտ քաղել ձեռք անցուցած յաջող կացութենէն, եւ նորէն կայսրութեան սահմանները ընդարձակել։ Առանց միտ դնելու հօրը կնքած երեսնամեայ խաղաղութեան, իր իշխանութեան երրորդ տարին, 688-ին զօրաւոր բանակ մը ղրկեց դէպի Արեւելք, Ղեւոնդիոսի հրամանատարութեամբ թէ Արաբական տիրապետութիւնը Հայաստանէն վերցնելու եւ թէ իր քաղաքական եւ դաւանական տիրապետութիւնը Հայոց վրայ տարածելու։ Առաջ Հայերը հրաւիրեց, կամովին Արաբացիներէ վտարանջել, բայց անոնք յայտնեցին որ Յոյներէ երբէք զօրաւոր պաշտպանութիւն չեն գտած օտարներու դէմ, եւ զրկանք ու լլկանք կրած են անտեղի բռնադատութիւններով (ՉԱՄ. Բ. 372)։ Ասոր վրայ յունական բանակը Հայաստան մտաւ, եւ արաբական արշաւանքներու ձեւին հետեւեցաւ, ամէն կողմ ահ ու սարսափ տարածելով, 25 գաւառներ քանդուեցան եւ 8000 տուն Հայ ժողովուրդ գերի տարուեցան (ԱՍՈ. 101), թող ջարդուածները, որոնց թիւը նշանակուած չէ։ Հայեր սարսափահար եւ Արաբացիներէն լքեալ, երեք խալիֆաներու քաղաքական պատերազմներով զբաղած էին, պարաւորուեցան Յունական տիրապետութեան գլուխ ծռել, եւ նորէն Բիւզանդական կայսերութեան ազդեցութիւնն ընդունիլ։ Աշոտ Բագրատունի նորէն գործի գլուխ անցաւ, եւ արդէն յունական գաղափարներու միտեալ ըլլալով, Յունաց վստահութիւնը գրաւեց։ Միւս տարին Յուստինիանոս 40000-ի նոր բանակ մը ղրկեց (ԱՍՈ. 101), եւ իր տիրապետութիւնը ամրացուց, եւ Արաբական գունդերը հեռացուց։ Աշոտ 4 տարի պահեց իշխանութիւնը (ՂՆԴ. 38), եւ որովհետեւ էր ճոխ եւ պերճ յիշխանութեանն, առաքինասէր եւ ազնուական, հոգաբարձու ամենայն բարեգործութեանց, եւ փոյթ յուսումնասիրութեան (ՂՆԴ. 36), կրցաւ իր ժամանակին շինութիւններ ընել, եւ երկրի մէջ գեղեցիկ յիշատակ ու համբաւ թողուլ։

« 515. Տրուելլեան Ժողովը   |   517. Դարունից Եկեղեցին »
© Gratun.org