Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սահակ Գ. Ձորոփորեցի

525. Դաւիթ Դըւնեցի

Աբդլլա կամ Ապտուլլահ ոստիկանկը ներկայանայ իբրեւ այր ժանտ, ժպիհր եւ ապերասան, եւ յաւէտ չարաբարոյ, որ զկեղծաւորութիւն իբրեւ զթոյնս իժի յինքն բուճեալ ունէր։ Նա նպատակ ունեցաւ Հայերուն ներքին ոյժը ջախջախել, ճնշելով գլծաւոր նախարարները, եւ նպատակով կալանաւոր կապանօք չարաչէր զիշխանս եւ զազատս աշխարհիս, միւս կողմէ Հայերը աղքատացնել եւ միջոցներէ զրկելու համար յաւարի առնոյր զկարասի եւ զստացուածս (ՅՈՎ. 120)։ Կրօնական հալածանքն ալ իբրեւ պատճառանք կը գործածէր այդ նպատակը իրագործելու, եւ այս կերպով կը կարծէր տեւական եւ անհակառակ տիրապետութիւն հաստատել Հայաստանի վրայ, հոգ չէ որ երկիրը անապատանար, եւ աւերակաց վրայ թագաւորէր ամիրապետը։ Ապտուլլահի կրօնական հալածանքին գլխաւոր զոհն եղաւ Սուրհան-Դաւիթ, որուն դարձը պատմեցինք (§ 505), որեւ Ձագ գիւղէ փոխադրուած էր Դուին քաղաքը իր ընտանեօք։ Ապտուլլահի լուր տրուեցաւ, թէ նա նախկին իսլամ մըն էր՝ հաւատքը ուրացած, ինչ որ իրենց օրէնքով մահապարտութեան արժանի գործ կը համարուէր։ Դաւիթ փնտռուեցաւ եւ ատեան հանուեցաւ, եւ իր առաջին կրօնքին դառնալու հրաւիրուեցաւ, եւ երբ չհաւանեցաւ, չարաչար հարուածովք եւ կապանօք եւ բանտիւ բռնադատութիւններ եղան բաւական օրեր, խաչի նշան մըն ալ առջեւը տրուեցաւ, ու կոխոտել հրամայուեցաւ, բայց Դաւիթ մինչեւ վերջ անխախտ մնաց իր քրիստոնէութեան վրայ, իր կնոջ կողմանէ ալ քաջալերական խօսքեր լսելով։ Վերջապէս խաչի վրայ մեռցնելու վճիռը տրուեցաւ, եւ Ս. Սարգիս վանքին դրան առջեւ, բեւեռակապ խաչուեցաւ, եւ սիրտին ու կուշտերուն նետահարուելով հոգին աւանդեց։ Դաւիթ՝ Դըւնեցի կը կոչուի իր վերջին բնակութեան տեղէն առնուելով, թէ ոչ ծննդեամբ Պարսկաստանի Խորասան գաւառէն է եղած։ Նահատակութեան ատեն ծերունի կը կոչուի (ՅՈՎ. 120), զի իր դարձէն իբր 35 տարիներ անցեր էին, եւ եթէ 25-30 տարեկան էր դարձին ատեն, վաթսունեամեայ նահատակուած կ՚ըլլայ։ Մարտիրոսութեան թուականը, տեղ մը ըսուած է 676 արեզի 23 աւագ Զատկի Երկուշաբթին (ՅԱՅ. 480), ուրիշ տեղ 693 եւ Հայոց 142, արեզի 23, կամ Մարտի 31, նոյնպէս Երկուշաբթի աւագ Զատկի (ՎՐՔ. 228), ուրիշ տեղ ալ պարզապէս արեգի 23 (ՅԱՍ. Ա. 143), սակայն այս ամէն պարագաներ իրար չեն գրկեր, շարժական տոմարի հաշուով, որ այն ատեն կը գործածուէր։ Այս եղելութեան միջոցին արեգը Յունուարի սկիզբները կ՚իյնար, որ ատեն Զատիկ չի կրնար տօնուիլ, թուականն ալ ոչ 676 եւ ո՛չ 693 կրնայ ենթադրուիլ, որ ատեն ոստիկաններու վարչութիւնը տակաւին չէր։ Հաւանականագոյն է 701 Ապրիլ 4-ին դնել, Զատկին երկրորդ օրուն յիշատակութիւնը պինդ բռնելով, եւ արեգի ԻԳ թուականը մարգաց Գ փոխելով, գրչագիրներու եւ թուատառերու շփոթութեան դիւրամատոյց մեկնութեան կերպով։ Սարգիս Ամատունեաց եպիսկոպոս, եւ Մուշեղ ու Արտաւազդ Մամիկոնեան իշխաններ, ոստիկանին արտօնութեամբ փառաւոր յուղարկաւորութիւն ըրին Սուրհան Դաւիթի, եւ Մախոժ-Յիղտիբուղտի գերեզմանին քովը թաղեցին, Դուինի Ս. Գրիգոր կաթողիկէին մօտը (§ 364), Դաւիթի խաչն ու սիրտը խոցող գեղարդն ալ գնեցին, եւ առաջինը Դուինի եւ երկրորդը Ձագ գիւղի հաւատացելոց բարեպաշթեան ընծայեցին։

« 524. Քաղաքականի Կերպեր   |   526. Սահակի Աքսորը »
© Gratun.org