Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սահակ Գ. Ձորոփորեցի

529. Արաբացւոց Յարձակումը

Հայեր այս յաղթութեան վրայ, յղփացեալ յաւարէ թշնամեացն, եւ իբր թէ ի սպառ Արաբացւոց տիրապետութենէն ազատած ըլլային, աւարամասէն բաժին կը հանէին Յունաց կայսեր, որ Տիբերիոս Ապսիմարն էր, եւ ընտիր տաչիք նժոյգներ եւ արաբացի սպանեալներու քիթեր ընծայ կը ղրկէին Կոստանդնուպոլիս։ Կայսրն ալ այդ ընծաները իբր հպատակութեան առհաւատչեայ ընդունելով, շնորհակալութիւններ եւ պատիւներ կը փոխարինէր, եւ կուրապաղատի աստիճան եւ պաշտօն կը շնորհէր Սմբատի, որ հայագունդն ալ մէկտեղ առած կ՚երթար ամբանալ Տայոց գաւառը, իրեն կենդրոն ընելով Թուխարք ամրոցը, եւ պաշտպանողական պատրաստութիւններ կը կարգադրէր (ՂՆԴ. 47)։ Բայց միւս կողմէն Ապտիւլմելիք ամիրապետ եղածը լսելով, եւ Հայերուն նորէն գլուխ քաշելը տեսնելով, նոր բանակ կը կազմէր, ահագին բազմութեամբ եւ զօրաւոր պատրաստութեամբ, անոր ալ հրամանատար կը նշանակէր Մուհամմէտ-պին-Ոկբայ նշանաւոր զօրավարը, եւ ճամբայ կը հանէր առնուլ զվրէժս ի Հայոց, հրաման տալով հրդեհել եւ քանդել, կործանել զեկեղեցիս, առհասարակ գերել, եւ կերակուր տալ անողորմ սրոյ (ՅՈՎ. 122)։ Պատրաստութեանց լուրն իսկ ահուդողի կը մատնէր Հայերը, որոնք իրենց բուռն յուզմանց մէջ կը յուսային յունական կայսրութեան օգնութեամբ նոր եւ լաւագոյն կացութիւն մը պատրաստել, մինչ Ապիսմար կայսր, իր գահին վրայ երերուն, ներքին շփոթութիւններով, շրջապատուած, գահազուրկ Յուստինիանոսի եւ Խազիրներու յարձակումներուն վտանգէն սարսափած, աւելի Հայերուն բարեկամութենէն իրեն օգնութիւն կը սպասէր, քան թէ Հայերուն օգնելու կարողութիւն ունէր։ Այս վհատեցուցիչ յայտնութիւնները Հայերուն առջեւ ուրիշ ճամբայ չէին թողուր, բայց եթէ նորէն Արաբացւոց հետ հաշտուելու կերպը փնտռել, եւ դիմադրելու ոյժ չունենալով, գթութեան դիմել եւ ողորմութեան ապաւինիլ։ Սմբատ ինքն գլուխ կանգնեցաւ այս նոր խորհուրդին, եւ պնդադեսպաններ յղելով փութաց Սահակ կաթողիկոսի միւնորդութիւնը խնդրել, ամէն տեսակ հպատակութեան եւ համակերպութեան եւ հաւատարմութեան երաշխաւորութիւնները առաջարկելով։ Այդ տեսութիւնները ամենայն ստուգութեամբ կը քաղուին եղելութեանց զննութենէն, թէպէտ պատմագիրներուն մէջ անոնց բացատրութեանց չենք հանդիպիր։

« 528. Վարդանակերտի Յաղթութիւնը   |   530. Սահակի Միջնորդելը »
© Gratun.org