Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սահակ Գ. Ձորոփորեցի

530. Սահակի Միջնորդելը

Սահակ տարիէ մը ի վեր Դամասկոսի մէջ աքսորական, ըլլայ իբրեւս պատանդ, ըլլայ իբրեւ բանտարկեալ, կ՚երեւի թէ նկատառութեան արժանի դիրք մը կը վայելէր ամիրապետին աչքին։ Մինչեւ հիմա պատմուած եղելութիւնները ուսումնասիրելով, եւ անոնց մէջ Սահակի վարած դերը նկատելով, անհնար է, չտեսնել անոր վրայ պատկառելի եւ կարող եւ ազդեցիկ նկարագիր, մը որ իր ունեցած բարձր դիրքին հետ պէտք էր տպաւորութիւն գործէր իրեն հետ տեսնուողներուն վրայ։ Հարկաւ ինքն Ապտիմելիք ամիրապետն ալ նոյն զգացած էր, Սահակը տեսնելով եւ լսելով, քանի որ Ապտուլլահէ ամբաստանուած եւ շղթայակապ զրկուած ըլլալով հանդերձ, հանդարտ կենցաղ մը ունէր Դամասկոսի մէջ։ Մուհամմէտ-պին-Մրուան զօրավարն ալ, ամիրապետին եղբայրը, երկու տարիի չափ Հայաստան եղած ատեն, առթիւ ունեցած էր Սահակի արժէքը գնահատել, որուն կողմէն բնաւ դժուարութեան հանդիպած չէր, եւ թերեւս ալ յունականութեան հակակիր զգացումներ լսած էր անոր բերնէն, որ նոր դարձեր էր Կոստանդնուպոլսոյ աքսորէն։ Հարկաւ այս եւ նմանօրինակ նպաստաւոր հանգամանաց վրայ հիմնուելովէ Սահակ համարձակեցաւ միջնորդ կանգնիլ ամիրապետին առջեւ, եւ արտօնութիւն ստանալ Հայաստան դառնալու, որպէսզի Ոկբայի հետ տեսակցելով, առանց արիւն թափելու Հայոց հպատակութիւնը ամրացնէ, եւ անոնց հաստատ հաւատարմութիւնը երաշխաւորէ։ Եթէ ամիրապետը հաւանեցաւ Սահակի առաջարկութեան, եթէ վստահեցաւ որ նա իր առաջարկը իրականացնելու կարողութիւն ունի, եւ եթէ Ոկբայ պատերազմի ձեռք չզարկած պատրաստուեցաւ Սահակի հետ տեսակցիլ, պէտք է հետեւցնել, թէ ամիապետը կ՚արտօնէր Սահակը Հայաստա դառնալու, անշուշտ պարտ ու պատճառ հսկողութեան ներքեւ, միւս կողմանէ ալ հրաման հասցուցած էր Ոկբայի ետեւէն՝ բռնական միջոցներու չձեռնարկել, կաթողիկոսին հետ հաշտարար բանակցութիւններ չլրացուցած։ Պատմութիւնը կը ցուցնէ Հայաստան կ՚երթայ, Ոկբայ ալ Սահակը տեսնելու կու գար, որ է ըսել, բանակին հրամանատարը իր զինուորական արշավանքը կասեցուցած կամ յապաղեցուցած, դէպի ետեւ կը դառնար Սահակի հետ տեսակցելու։ Երբոր մէկ կողմէն Սահակի անձին գովեստը կ՚ընենք, պէտք չէ զանց ընենք յիշել Ապտիւլմելիքի ալ մարդասիրական զգացումը՝ որ հնարաւորութեան սահմանին մէջ խաղաղական միջոցները կը նախադասէր, եւ նկատի առնելով Մուհամմէտ-պին-Ոկբայ զօրավարին ալ՝ արիւնահեղութենէ խուսափելու զգուշաւորութիւնը։

« 529. Արաբացւոց Յարձակումը   |   531. Նամակն ու Մահը »
© Gratun.org