Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սահակ Գ. Ձորոփորեցի

534. Սահակի Արդիւնքը

Որն եւ ըլլայ Սահակի վերջին գործունէութեան մասին նախադասելի բացատրութիւնը, եւ արաբական վրիժառու ցասումը ցածուցանելու համար, Դամասկոսէ մեկնած ըլլայ թէ Դուինէ, յայտնապէս կը տեսնուի ծերացեալ կաթողիկոսին վրայ բարձր միտքի եւ մեծ սիրտի եւ արի ոգւոյ չնաշխարիկ նկարագիրը, որ անձնուէր համարձակութեամբ կը դիմագրաւէ, աւեր եւ աւար շնչող ահաւոր բանակի եւ ահեղ հրամանատարի մը բորբոքեալ ցասումին։ Իրաւունք ունին մեր բոլոր պատմագիրները, երբոր վերին Նախախնամութեան օրհնառաք աջը կը տեսնեն այդ եղելութեանց մէջ, որ առատն է յաջողել եւ արդիւնաւորել սիրտի ուղղութեամբ եւ միտքի խոհականութեամբ եղած ձեռնարկները։ Սահակի այդ պատկառելի նկարագիրը յայտնի տեսնուեցաւ իր կեանքին ամէն մէկ դիպուածներուն եւ արկածներուն մէջ, որ բազմապիսի եւ ծանրածանր պարագաներու առջեւ գտնուելով, երբեք ինքզինքը չկորսնցուց, իր ուղղութիւնը չշփոթեց, եւ իր ազգն ու եկեղեցին չլքեց, այլ փորձանքներուն՝ փորձանաւոր, գիտցաւ պահել ու պաշտպանել եկեղեցւոյն աւանդական հաստատութիւնը եւ ազգին յարմարագոյն դիրքը։ Սահակ վերջին յայտարարութիւնը, որով Արաբացւոց հանդերձ հաւատարիմ հպատակութիւն երաշխաւորելով՝ Հայաստանը սպառսպուռ կորուստէ ազատեց, Հայոց համար կտակային սկզբունք դարձաւ, եւ դարուց ի դարս մինչեւ մեր օրերը ազգային գոյութիւնը պահպանեց։ Միւս կողմէն ինչ որ ԺԲ. դարէն ետքը Սահակի անունով կեղծուեցաւ, մեզի կը հաւաստէ թէ մեծ եղած էր անոր անունը ազգայնոց եւ օտարաց մէջ, եւ կեղծարարներ անոր հեղինակութիւնը կ՚ուզէին շահագործել իրենց խարդախեալ գրուածոց մէջ։ Սահակ գրական արդիւնաւորութեան արժանիք ալ ունեցած է, թէպէտ իր անունով շատ երկասիրութիւններ հասած չեն մեզի, բայց այն քիչն ալ որ ունինք՝ ընտիր գրիչի արդիւնք են։ Արմաւենեաց օրուան ճառը, թէ իմաստով եւ թէ հայկաբանութեամբ գնահատելի գրուած մըն է (ՕՁՆ. 185)։ Խաչի եւ Եկեղեցւոյ շարականները, զորս Տաթեւացի սոյն այս Սահակին կը վերագրէ (ՏԱԹ. 637), մեր եկեղեցական երգերուն ընտրելագոյններն են, թէպէտեւ հնար է մտածել, թէ անոնց մէջ ուրիշներէ գրուածներն ալ խառնուած են, իսկ Սահակէ ընտրողաբար կարգադրուած։ Ոկբայի ուղղածնամակն ալ ոճի վեհութեան հետ արաբագիտութեան առաւելութիւնն ալ կը հաւաստէ, քանի որ Սահակ իւրով իսկ ձեռամբ գրեց (ՅՈՎ. 122) եւ Ոկբայ ինքնին ընթերցաւ զգիրն (ՂՆԴ. 51)։

« 533. Տարբեր Պարագաներ   |   535. Սահակի Կանոները »
© Gratun.org