Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սահակ Գ. Ձորոփորեցի

535. Սահակի Կանոները

Կանոնագիրքին մէջ ունինք 15 կանոններ, որ վերջնոյ Սահակայ Հայոց կաթողիկոսի անունով մակագրուած են (ԿԱՆ. 125), եւ յայտնապէս Ձորոփորեցւոյն կ՚ակնարկեն։ Այս տեսակ կանոններ լռելեայն ժողովական հաստատութիւն ալ կ՚ենթադրեն, թէպէտ պատմութեան ընթացքին մէջ բարեկարգական ժողովի մը գումարուելուն յիշատակութիւնը չունեցանք, բայց կանոններուն եկեղեցւոյ պաշտօնական հաւաքածոյին անցնիլը՝ կը ստիպէ այսպիսի ժողովի մը գոյութիւնը ընդունիլ։ Առ այս կը նպաստէ դիտելը, որ կանոններուն գլուխը ըսուած է թէ խնդիրները Յովհաննէս Սիւնական մը առաջարկած է, իսկ անոնց լուծումները կը պատկանին Սահակայ Հայոց կաթողիկոսի եւ նորին աթոռակցաց եպիսկոպոսաց բազմաց (ԿԱՆ. 125)։ Տեղ մը ժողովի մը յայտնի յիշատակութիւնն ալ կը գտնեն (ՉԱՄ. Բ. 560), որով Սահակէ գումարուած բարեկարգական ժողովի մը իրականութիւնը իբր ստոյգ ընդունուի։ Միայն անորոշ կը մնայ տեղն ու ժամանակը ճշդել, բայց հաւանաբար Դուին եղած է ժողովին տեղը, որովհետեւ հոն էր կաթողիկոսական աթոռը, իսկ ժամանակին մասին մերձեցուցմամբ կուրապաղատութեան միջոցին, 688 էն 692 տարիներուն մէջ, յունական տիրապետութեան ներքեւ, եւ Աշոտի եկեղեցաշէն եւ ազգաշէն ջանքերու շնորհիւ՝ աւելի դիւրին էր եկեղեցական բարեկարգութեանց մտադրութիւն դարձել։ Սահակի 15 կանոններուն նիւթերը եկեղեցական շէսերու եւ սրբութեանց շուրջը կը դառնան, եւ գործնական կերպեր կը ցուցանեն՝ մասնաւոր պարագաներու վրայ։ Առջի երկու կանոններուն մէջ եպիսկոպոսներուն կ՚արգիլուի զինուած կերպով պաշտօն վարել, եւ կամ կրօնաւորրելու փափաքով գործը թողուլ։ Յաջորդ կանոնը կը ներէ պոռնկեալ եւ ի մեղս մեծամեծս շաղախեալ անձին, քահանայ ըլլալէն ետքը կոչումը շարունակել։ Չորս կանոններ ուրկութեամբ կամ բորոտութեամբ ախտացեալներուն համար կը պարզեն այն սկզբունքը, թէ պղծեալ մարմինը արգելք է հոգեւորական հաղորդութեանց։ Հոգեհանգստեան պաշտօնները կը յանձարարէ 15րդ կանոնով, մինչ 8րդ կանոնով ալ կ՚արգելու կենդանութեան ատեն հոգեհանգիստ կատարելը։ 9րդ կանոնով կը հրամայէ Կիրակիէ Կիրակի սրբագործեալ հացը նորոգել։ Յաջորդող երկու կանոններով եկեղեցիէ դուս հաղորդ տալու կերպերը կ՚որոշէ՝ արգելական եւ հիւանդ անձերու, եւ սիւնական կամ խցարգել ճգնաւորներու համար։ Տարին մէկ անգամ վրան պատարագ մատուցուող սեղանները իբր շարժական կը նկատէ։ Ասորիներու ձեռքով տիկերու մէջ բերուած ձէթը անսուրբ չի նկատեր, թէեւ մեռելոտւոյ մէջ դրուած ըլլան. եւ վերջապէս 14րդ կանոնով կ՚արգիլէ, օրհնած ձէթին կամ միւռոնին յաւելուած ընել, այլ յամենայն տարւոջ ի հայրապետէն ընդունիլ, ըստ կանոնական հրամանի սրբոյ հօրն Սահակայ (ԿԱՆ. 1250-126)։ Որչափ ալ ծանր նիւթեր չեն Ձորոփորեցիին կանոնագրած կէտերը, սակայն խստապահանջ եւ միանգամայն լայնախոհ միտքի մը սկզբունքները կը պարունակեն։

« 534. Սահակի Արդիւնքը   |   536. Դարձեալ Կանոններ »
© Gratun.org