Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Եղիա Ա. Արճիշեցի

547. Նախիջեւան և Խրամ

Ոկբայ Յոյները հալածելէ ետքը, սկսաւ Հայերուն վրայ խստանալ անօրինակ անգթութեամբ։ Իր հրամանով Կասմ կամ Կաշմ, որ է Քասըմ, Նախիջեւանի կառավարիչը հրաւէրներ ղրկեց գլխաւոր նախարարներուն եւ ասպետներուն, հեծեալներով մէկտեղ իրեն մօտ գալ, կարծել տալով թէ ամիրապետը անյիշաչարութեամբ չ՚ուղեր մտադրութիւն դարձնել իրենց ընթացքին վրայ, եւ արգահատելով կ՚ուզէ զանոնք քաջալերել, եւ Հայգունդերը անցուցանել ի համարու արքունի, եւ առնուլ հռոգ։ Նախարարներ ըստ օրինի պարզամտութեան իւրեանց, սկսան հետզհետէ հրաւէրին պատասխանել, եւ բաւական բազմութիւն հաւաքուեցաւ Նախիջեւան քաղաքը եւ մերձակայ Խրամ աւանը (ՂՆԴ. 56)։ Քասըմ ճարտար նենգութեամբ կրցաւ եկողները խաբել, եւ զէնքերն ալ առնելով, մէկ մասը համախմբել երկու քաղաներուն եկեղեցիներուն մէջ, թերեւս հաւատարմութեան երդումի պատրուակով (ՉԱՄ. 381)։ Երբոր այսպէս բաւական բազմութիւն մը փակուեցաւ եկեղեցիներուն մէջ, Քասըմ հրաման ըրաւ իրեններուն, որ դուռերը ու պատուհանները ամրացնեն եւ աղիւսով հիւսեն, եւ տանիքը ելլով կրակ տան։ Երբոր փայտակերտ առաստաղները հրկիզեցան, խանձեալ գերաններ եւ հրացեալ կղմինտրներ, սկսան մէջիններուն թափիլ, որոնք անհնարին տանջանքներով եւ բոցերու մէջ այրելով հոգինին աւանդեցին (ՅՈՎ. 125) Պատմագիրներ Բաբելոնի հնոցը նետուած Երեք Մանուկներուն կը նմանցնեն, այդ խուժդուժ եղելութեան զոհերը, եւ անոնց բերանը կը դնեն Երից Մանկանց օրհնաբանութիւնը, որով միաբան ամենեքեան օրհնութիւն ի բարձունս վերառաքելով՝ փոխեցան յաշխարհէս (ՂՆԴ. 57)։ Ըստ այսմ ճշմարիտ հաւատոյ մարտիրոսներ եղած են Նախիջեւանի եւ Խրամի հրկիզեալ նահատակները, ոչ միայն իրենց քրիստոնէութեան պատճառով էր կրածնին, այլեւ հարկաւ, իսլամական սովորութեան համեմատ, ուրացութեան հրաւիրուած են կրակը տալէն առաջ, եւ անոնց մերժելուն վրայ գործադրուած է աղետալից մահուան սպառնալիքը։ Այդ կէտը շատ լաւ յայտնի է Ղեւոնդի վկայելէն, թէ եկեղեցւոյ մէջ փակելէն ետքը, կարգեալ ի վերայ պահապանս, խորհէին թէ որպէս կորուսցեն զնոսա (ՂՆԴ. 56)։ Նախիջեւանի մէջ այրուածներուն թիւը իբր 800 ըսուած է (ՕՐԲ. Ա. 180), որով երկու եկեղեցիներուն նահատակները հազարէ աւելի եղած պիտի ըլլան, վասնզի ոչ միայն եղերական կոտորած եղած է նախարարաց (ՂՆԴ. 54), այլեւ իրենց հեծելոց, որոհետեւ անկէ ետքը ինքզինքնին ազատ զգացած են այլազգիները յերկիւղէ քաջացն զօրաց (ՅՈՎ. 125)։ Նախիջեւանի եւ Խրամի նահատակներուն կատարումը, ի դէպ է դնել 707-ին, հաշիւի առնելով Սահակի մահուընէ ետքը անցած երեք խաղաղութեան տարիները (§ 546

« 546. Ոկբայի Ժամանակը   |   548. Աւերած և Գերութիւն »
© Gratun.org